Голубев Валентин Федорович

заведующий отделом, доктор исторических наук, 
профессор
Тел.: (+375 17) 284-16-31;

e-mail:v_goloubeu@mail.ru

Родился 21 июня 1955 г. в г. Кривой Рог, Украина. В 1981 г. закончил исторический факультет Белорусского государственного университета. В 1982–1985 гг. – аспирант Института истории НАН Беларуси, в 1987 г. защитил кандидатскую диссертацию «Землевладение и землепользование крестьян Белоруссии в XVI–XVIII стст.» (научный руководитель д.и.н. В.И. Мелешко), в 1999 г. – присвоено ученое звание доцент, в 2007–2010 гг. – докторант Института истории НАН Беларуси, в 2011 г. защитил докторскую диссертацию «Сельская община в государственных, частновладельческих и церковных владениях Беларуси в XVI–XVIII стст.» (научный консультант д.и.н. Г.Я. Голенченко). В 2014 г. – присвоена ученое звание профессор.
Научные стажировки в Женевском, Белостокском, Варшавском, Вроцлавском, Ягеллонском, Познаньском, Вильнюсском педагогическом университетах. Первый лауреат Премии имени Льва Сапеги (Польша, 2006 г.)
Трудовая деятельность:
C 1981 г. работает в Институте истории: 1981–1982 гг. – старший лаборант, 1982–1985 гг. – аспирант, 1985–1989 гг. – младший научный сотрудник, 1989–1990 гг. – научный сотрудник, 1990–1992, 1996–2011 гг. – старший научный сотрудник,  2011–2013 гг. – ведущий научный сотрудник, в 2013 – главный научный сотрудник, с 2014 – заведующий отделом.
Депутат Верховного Совета БССР ХІІ созыва. В 1992–1996 гг. – секретарь Комиссии Верховного Совета Республики Беларусь по международным делам и внешнеэкономическим связям. Член Конституционной Комиссии, один из авторов Конституции Республики Беларусь и Декларации «О государственном суверенитете Республики Беларусь».

Преподавательская деятельность:

Белорусский государственный университет, Белорусский государственный экономический университет, Европейский гуманитарный университет, Полоцкий государственный университет, Женевский университет, Белостокский университет, Варшавский университет, Познаньский университет, Вроцлавский университет, Белорусский гуманитарный лицей.

Сфера научных интересов:

Социально-экономическое развитие Великого Княжества Литовского, конфессиональная история, история семьи, община, белорусский город и замок в XIV–XVIII вв., историография и источниковедение истории Беларуси, история белорусского государственности.

Публикации

Автор более 250 научных работ, из них:

Монографии:

  • Сялянскае землеўладанне і землекарыстанне на Беларусі: ХVІ–ХVІІІ стст. – Мінск: Навука і тэхніка, 1992. – 176 с.
  • Сельская абшчына ў Беларусі ХVІ–ХVІІІ стст. – Мінск: Беларус. навука, 2008. – 407 с.

Коллективные монографии: 

  • Гісторыя сялянства Беларусі: у 3 т. / рэдкал.: В.І. Мялешка (гал. рэд.) [і інш.]. – Т. 1: Гісторыя сялянства Беларусі ад старажытнасці да 1861 г. – Мінск, 1997.
  • Гісторыя Беларусі: у 6 т. / рэдкал.: М. Касцюк (гал. рэд.) [і інш.]. – Т 3. Беларусь у часы Рэчы Паспалітай (ХVІІ–ХVІІІ стст.) / Ю. Бохан [і інш.]. – Мінск, 2004.
  • Белавежская пушча. Вытокі запаведнасці. Гісторыя і сучаснасць / В.Ф. Голубеў, В.Г. Белявец і інш. // А.А. Каваленя (кір.) [і інш.]; рэд. А.А. Каваленя. – Мінск, 2009.
  • Гісторыя Пінска. Ад старажытнасці да сучаснасці. / В.Ф. Голубеў, А.Б. Доўнар і інш. – Мінск, 2012.
  • Речица 800 лет истории / В.Ф Голубев, О.А. Макушников и др. – Речица, 2013.

Совместные работы:

  • Ці ведаеце Вы гісторыю сваёй краіны? / В.Ф. Голубеў, У.П. Крук, П.А. Лойка. – Мінск, 1994. – 135 с.
  • Belarus in the context of times and politics // V. Golubev, A. Sannikov. – Stockholm: The Olof Palme International Center, 1997. – 71 s.
  • Аграрная рэформа Антонія Тызенгаўза на Беларусі ў другой палове ХVІІІ ст. / В.Ф. Голубеў, І.Ф. Кітурка // З гісторыі эканамічных рэформаў на Беларусі. Вучэбна-метадычны зборнік. – Выпуск 3. – Мінск, 2003. – С. 32–48.
  • Гісторыя Беларусі ад старажытных часоў да пачатку ХХІ ст. У пытаннях і адказах. / В.Ф. Голубеў, В.І. Ермаловіч, Г.А. Грыгор’еў [і інш.]. – Мінск,  2003. – 296 с.
  • Антоній Тызенгаўз – стваральнік мануфактур, асветнік і меценат / В.Ф. Голубеў, І.Ф. Кітурка // Філаматы. Бюлетэнь Рэспубліканскага грамадскага аб’яднання “Таварыства аматараў ведаў (філаматаў)” № 2 (5). – Мінск, 2003. – С. 74–95.
  • Belarusian Trade Unions: Transformation and Prospects / V. Holubew, A. Khadyka. – Minsk: Fridrich Ebert Foundation, 2003. – 96 p.
  • Нарысы гісторыі беларускай дзяржаўнасці / В.Ф. Голубеў, І.Ф. Кітурка. – Мінск, 2004. – 140 c.
  • Формы рэнты і сельская абшчына ў другой палове XVI – XVII ст. Карта / В.Ф. Голубеў, В.М. Цемушаў; Формы рэнты і сельская абшчына ў другой палове XVIІ – першай палове XVIIІ ст. Карта / В.Ф. Голубеў, В.М. Цемушаў; Формы рэнты і сельская абшчына ў другой палове XVIIІ ст. Карта / В.Ф. Голубеў, В.М. Цемушаў // Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 4-х тамах. – Т.2. – Мінск: Белкартаграфія, 2013.

Важнейшие научные статьи:

  • Вялікая аграрная рэформа ХVІ ст. // Спадчына. – 1993. – № 4. – С. 63–78.
  • Сялянская абшчына ў заходнебеларускай вёсцы // Этнасацыяльныя і культурныя працэсы ў заходнім рэгіёне Беларусі: гісторыя і сучаснасць : матэрыялы рэсп. навук. канф., Гродна, 5–6 снежня 1997 г. – Гродна, 1998. – С. 292–294.
  • Беларуска-расійскія дачыненні: гісторыя, сучаснасць, перспектывы // Ад “тутэйшасці” да нацыянальнай дзяржаўнасці. – Мінск, 1999. – С. 234–243.
  • Архивное наследие Великого княжества Литовского в государственных архивах Беларуси, Литвы, Польши и России: к проблеме выявления, изучения и введения в научное обращение // The Sciences Archives in the European Integration: materials of the International Conference. Warsaw, Poland, 2–3 XII 1999. – Warszawa, 2000. – S. 175–179.
  • Праблемы тэрміналогіі сацыяльна-эканамічнай гісторыі Беларусі 13-18 ст. // Гістарычны альманах. – Т. 9. – Гародня, 2003. – С. 6–12.
  • Канфесійная палітыка ў Беларусі: гісторыя і сучаснасць // Філаматы. Бюлетэнь Рэспубліканскага грамадскага аб’яднання “Таварыства аматараў ведаў (філаматаў)”. – № 1 (4).– Мінск, 2003. – С. 85–95.
  • Беларуска-расійскія адносіны: гістарычны вопыт і новыя падыходы // Філаматы. Бюлетэнь Рэспубліканскага грамадскага аб’яднання “Таварыства аматараў ведаў (філаматаў)”. – № 3 (6). – Мінск, 2003. – С. 5–23
  • Культура Беларуси в годы советской власти. // Філаматы. Бюлетэнь Рэспубліканскага грамадскага аб’яднання “Таварыства аматараў ведаў (філаматаў)” № 4 (7). Мінск, 2003. – С. 69–86.
  • Методыка напісання навуковай працы // Вялікае княства Літоўскае. Метадалогія і метады даследавання. Санкт-Пецярбург, 2003. – С. 28–43.
  • Грамадска-тэрытарыяльныя супольнасці ў Беларусі: ад родавай абшчыны да суседскай грамады // Гіст.-археал. зб. – 2005. – № 20. – C. 206–211.
  • Гістарыяграфія сацыяльна-эканамічнай гісторыі Вялікага княства Літоўскага ХІІІ–ХVІ стст. // Вялікае княства Літоўскае: гісторыя вывучэння ў 1991–2003 гг.: матэр. міжнар. круглага стала, Гродна, 16–18 мая 2003 г. – Мінск, 2006. – С. 124–138.
  • Гарадскія збудаванні і ўмацаванні горада Шклова і абшчына ў Шклоўскай воласці паводле інвентарных апісанняў другой паловы ХVІІ – першай паловы ХVІІІ ст. // Материалы по археол. Беларуси. Памятники эпохи железа и средневековья Беларуси. К 60-летию О.Н. Левко. – 2007. – № 14. – С. 201–214.
  • Бона Сфорца і Жыгімонт Аўгуст – ініцыятары і арганізатары Вялікай аграрнай рэформы ў ВКЛ // Ягелоны: дынастыя, эпоха, спадчына. Матэр. міжнар. навук.-практ. канф. Гальшаны–Навагрудак. 8–10 верасня 2006 г. – Мінск, 2007. – С. 216–231.
  • Сельская грамада ў Беларусі ХVІ–ХVІІІ стст. // Беларускі гістарычны часопіс. – 2008. – № 10 – C. 8–20.
  • “Сельская грамада ў польскай гістарыяграфіі” // Białoruskie Zeszyty Historyczne. – Беласток, 2008. – № 30. – С. 26–40.
  • Абшчына ў расійскай гістарыяграфіі ХІХ–ХХ стст. // Вес. Нац. акад. навук Беларусі. Сер. гуман. навук. – 2009. – № 4. – С. 72–80.
  • Крыніцы па гісторыі сялянскай абшчыны ў Беларусі ў ХVІ–ХVІІІ стст. // Беларускі гістарычны часопіс. – 2009. – № 10. – C. 24–30.
  • Паганскія і хрысціянскія традыцыі ў паўсядзённым (сямейным) жыцці сялян Беларусі ў XVI–XVIII стст. // Вялікае княства Літоўскае ў гісторыі і культуры Беларусі: зб. навук. арт. – Мінск. – 2009. – С. 49–56.
  • Сільська община (громада) XVI–XVIII стст. в українській історіографії // Український історичний журнал. – Київ, 2009. – № 5. – С. 186–200.
  • “Старина” в жизни населения белорусских земель Великого Княжества Литовского как отражение исторической памяти (конца ХV – середины ХVІ вв.) // Kulturines atminties kaita ir lokaline istorija. Alternation of Cultural Memory and Local History: sudare R.R. Trimoniene. Acta Humanitarica Universitatis Saulensis. – 2009. – №9. – P. 266–273.
  • Валочная памера на беларускіх землях // Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 4-х тамах. – Т. 1. – Мінск: Белкартаграфія, 2009. – С. 77.
  • Ульскі замак паводле інвентара 1581 г. // Беларускае Падзвінне: вопыт, методыка і вынікі палявых і міждысцыплінарных даследаванняў. Зб. навук. прац міжнар. навук. канфер., прысвечанай 160-годдзю з дня нараджэння А.П. Сапунова (Полацк, 21–23 красавіка 2011 г.). – Наваполацк, 2011. – С. 43–45.
  • Ліст Льва Сапегі, канцлера Вялікага княства Літоўскага магілёўскага старосты, жыхарам горада Слоніма на самакіраванне, 1 студзеня 1615 г. // Гістарычная ўрбаністыка: асновы метадалогіі і крыніцазнаўчая база. Зборнік навуковых артыкулаў. – Гродна, 2011. – Ч. І. – C. 150–154.
  • Горад Мазыр паводле інвентара 1789 г. // Музей і традыцыйная культура Беларусі. Матэрыялы ІІ навукова-практ. канферэнцыі. Мазыр, 30–31 мая 2012 г. – С. 46–49.
  • Панскі маёнтак ў Беларусі XVІ–XVIІ стст. у айчыннай гістарыяграфіі // Крізь століття. Студії на пошану Миколи Крикуна з нагоди 80-річчя. – Львів, 2012. – С. 631–639.
  • Грамада ў сельскім судаводстве ў Беларусі XVI–XVIII стст. // Вялікае княства Літоўскае: Права. Вайна. Дыпламатыя. / Пад рэд. С.Ф. Сокала, А.М. Янушкевіча. – Мінск, 2012. – С. 151–165.
  • “З гісторыі паўсядзённага жыцця насельніцтва г. Дзісна ў пачатку XVII ст. (паводле скаргі ксяндза Дзісненскага касцёла на праваслаўных жыхароў за пераслед католікаў)” // Полацк у гісторыі і культуры Еўропы. Матэрыялы міжнароднай навуковай канферэнцыі (Полацк, 22–23 мая 2012 г.). – Мінск, 2012. – С. 181–191.
  • Новыя дакументы па гісторыі Лепеля // Беларускі гістарычны часопіс. – 2013. – № 12. – С. 5– 20.
  • Люблю Беларусь! Пароль паўстанцаў 1863–1864 гг. // Беларускі гістарычны часопіс. – 2013. – № 12. – С. 11–15.
  • Столік аднаногі з круглаю шашачнаю дошкаю… (аб рэчах, што засталіся пасля смерці К. Каліноўскага) // Беларускі гістарычны часопіс. – 2013. – № 12. – С. 16–24.

Информационно-методическое пособие

  • Гісторыя Беларусі – даты, падзеі, асобы: інфармацыйна-метадычны дапаможнік. – Мінск: Лімарыус, 2013. – 178 с.