Кривальцевич Николай Николаевич

старшы навуковы супрацоўнік
отдела археологии первобытного общества,
кандыдат гістарычных навук
Тэл.: (+375 17) 284-13-22;
e-mail: kryvaltsevich.arch@tut.by

Нарадзіўся 1 студзеня 1958 г. у вёсцы Канстанцінаўка (да 1960-ых гадоў в. Серадзібар) Любанскага раёна Мінскай вобласці. У перыяд з 1965 да 1973 г.г. вучыўся ў Гарадзейскай, а затым – з 1973 да 1975 гг. – у Жодзінскай школах-інтэрнатах.

У 1982 годзе закончыў гістарычны факультэт Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута, а ў 1987 годзе – аспірантуру па спецыяльнасці “археалогія” Інстытута гісторыі НАН Беларусі. Дысертацыю кандыдата гістарычных навук “Бронзавы век цэнтральнай часткі Беларускага Палесся” (навуковы кіраўнік -) абараніў у 1991 г. у Інстытуце археалогіі НАН Украіны.

Працоўная дзейнасць:
Працаваў на Беларускім аўтамабільным заводзе (г. Жодзіна) (1975 – 1976 г.г.). Самастойныя археалагічныя даследаванні праводзіць з 1985 года. З 1987 года працуе ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі.

Сфера навуковых інтарэсаў:
Раскопкамі вывучаў больш за 30 старажытных паселішчаў і могільнікаў. Адкрыў некалькі соцен новых археалагічных помнікаў на тэрыторыі Паўднёвай Беларусі. Асноўная тэма даследаванняў – позні неаліт і бронзавы век Паўднёвай Беларусі (ІІІ – пачатак І тыс. да н.э.). Вывучае праблемы: культурнай ідэнтыфікакацыі, перыядызацыі і храналогіі помнікаў позняга неаліту і эпохі бронзы, гаспадарчай дзейнасці і асваення прыродных рэсурсаў, развіцця пахавальнай традыцыі, сацыяльнай структуры, асобныя пытанні вераванняў, мастацкай культуры, тэорыі археалогіі. Прапанаваў сістэму культурнай ідэнтыфікацыі і новую версію перыядызацыі і абсалютнай храналогіі паўднёвабеларускіх помнікаў позняга неаліту і бронзавага веку, вылучыў некаторыя групы і тыпы помнікаў, адзначыў асобныя элементы цэнтральнаеўрапейскіх, а таксама стэпавых-лесастэпавых культур у старажытнасцях неаліту і бронзавага веку Беларусі, вызначыў некаторыя асаблівасці сацыяльнай структуры і пахавальнай абраднасці, старажытныя камунікацыйныя шляхі ІІІ – ІІ тыс. да н.э. і інш.

Публікацыі
Апублікаваў каля 230 навуковых і навукова-папулярных прац, у тым ліку ў замежных выданнях (Польшчы, Літвы, Украіны, Германіі, Велікабрытаніі, Расіі). Аўтар 3 навуковых манаграфій, 3 калектыўных манаграфічных прац, навукова-папулярнай кніжкі, 2 гістарычных атласаў, навуковых, энцыклапедычных артыкулаў, рэцэнзій, аглядаў і інш. Аўтар археалагічных выстаў і экспазіцый у некаторых музеях Беларусі.

Манаграфіі:

  • Азярное-1 – паселішча эпохі бронзы на поўначы Палесся. – Мінск : Ін-т гісторыі НАН Беларусі, 1999. – 108 с.
  • Могільнік сярэдзіны III–пачатку II тыс. да н.э. на Верхнім Дняпры – Прорва-1. – Мінск : Ін-т гісторыі НАН Беларусі, 2006. – 202 с.
  • Prorwa 1. Cmentarzysko z połowy III – początku II tysiąclecia przed Chr. na górnym Naddnieprzu. – Poznań: Wydawnictwo Poznańskie. Poznań, 2007. – 196 s.
  • Калектыўныя манаграфічныя працы:
  • Бронзавы век (уступ) (с. 288-290). Прыпяцкі варыянт сярэднедняпроўскай культуры (с. 299-303). Культура палескай шнуравой керамікі (с. 304 – 307). Тшцінецкая культура (с.330 – 340) / М.М. Крывальцэвіч // Археалогія Беларусі : у 4 т. / рэдкал.: М.В. Біч (гал. рэд.) [і інш.]. – Мінск, 1997. – Т. 1 : Каменны і бронзавы вякі / М.М. Чарняўскі [і інш.].
  • Асаблівасці эпохі (с.62-64). Старажытныя індаеўрапейцы. Насельніцтва культур шнуравой керамікі на Беларусі (с.64-69). Плямёны на тэрыторыі Беларусі ў сярэднім і познім перыядах бронзавага веку (с.72-77). Металаапрацоўка (с.77-79). Абмен (с.82-84) / М.М. Крывальцэвіч // Гісторыя Беларусі: у 6 т. – Мінск, 2000. – Т.1: Старажытная Беларусь: Ад першапачатковага засялення да сярэдзіны ХІІІ ст.
  • Charniauski M., Kryvaltsevich M. Belarusian Wetland Settlements in Prehistory // Wetland Settlements of the Baltic: A Prehistoric Perspective / Edited by Pranckėnaitė Elena. – Vilnius: Standartų Spaustuvė, 2011.– Chapter 6. – P. 113–131.
  • Навукова-папулярная кніжка
  • Археалягічныя адкрыцьці сьвету / М.Крывальцэвіч. –. Менск: Athenaeum, 2000. – 124 с.

Важнейшыя навуковыя артыкулы:

  • Исследования в центральной части Белорусского Полесья //Археологические открытия 1985 года. Москва. Наука. 1987. С. 455 – 456.
  • Работы на левобережье Припяти // Археологические открытия 1986 года. Москва. Наука. 1988. С. 369 – 370.
  • “Уточка” в верованиях неолитических племен Белоруссии // Древности Литвы и Белоруссии. Вильнюс, Мокслас, 1988. С. 18-22.
  • Кераміка бронзавага веку паселішча Старыя Юрковічы-1 на р. Арэсе / М.М. Крывальцэвіч // Весці Акад. навук Беларускай ССР. Сер. грамадскіх навук. – 1988. – № 1. – С. 75–83.
  • О припятском варианте среднеднепровской культуры // Проблемы історіі та археологіі давнього населення Украінська РСР. Тез. докл. 20 респ. конф. Киев, Навукова думка, 1989. С. 111.
  • Позняк З.С., Кривальцевич Н.Н., Иов О.В. Отчет об археологических раскопках (эксгумации) захоронений в урочище Куропаты (Брод) Минского рай-она Боровлянского сельсовета // Русская мысль. № 3820. Специальное приложение. Париж. 1990.
  • Бронзовый век центральной части Белорусского Полесья : автореф. дис. … канд. ист. наук : 07.00.06 / Н.Н. Кривальцевич ; Ин-т археологии АН УССР. – Киев, 1991. – 20 с.
  • Культ каменных сякер на Беларусі // Старонкі гісторыі Беларусі. Мінск, Навука і тэхніка, 1992. С. 7-12.
  • Самае найстаражытнае. Мастацкае аздабленьне на касьцяных вырабах эпохі каменя // Мастацтва, №5, 1993. С.68-71.
  • Іоў А., Крывальцэвіч М., Кудрашоў В. Некаторыя вынікі археолага-тапаграфічных даследаванняў ва ўр. Курапаты // Час, помнікі, людзі. Памяці рэпрасаваных археолагаў. Тэз. дакл. Міжнародн. Канф. Мінск, 27-30 кастрычніка 1993 г. Мінск.,1993. С. 53-56.
  • Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыклапедыя. – Мінск,1993. – 702 c. Артыкулы: Азярное – С. 29-30; Бронзавы век (сумесна з М.М.Чарняўскім) – С. 96-97; Буразь – С. 105-106; Гарадоцка-здоўбіцкая культура. – С. 163; Стжыжоўская культура. – С. 593; Сякера (сумесна з Г.М.Сагановічам). – С. 598; Тшцінецкая культура. – С. 619-620; Шнуравой керамікі культура. – С. 658-659; Шнуравой керамікі Палесся культура. — С. 659; Энеаліт. – С. 665-666; Старыя Юрковічы. – С. 588.
  • Пазняк З., Шмыгалёў Я., Крывальцэвіч М., Іоў А. Курапаты. Менск – Ню Ёрк, Беларускі Інстытут навукі й мастацтва,1993.
  • Новыя помнікі бронзавага веку ў нізоўях Убарці // Весці Акадэміі Навук. Сер. Грамад. Навук. №1,1994. С.120-121.
  • Керамика Припятского Полесья в ранний период бронзового века // Gyvenviečių ir keramikos raida baltų źemėse. Vilnius, Savastis, 1994. C.122-132.
  • Кудряшов В.Е., Кривальцевич Н.Н. Озерное 1 – новый памятник кудлаевской культуры эпохи мезолита в Белорусском Полесье // Гістарычна-археалагічны зборнік, № 5, 1994. Мінск, Інстытут гісторыі. С. 87-102.
  • Кераміка эпохі бронзы з паселішча Бухліцкі Хутар-1 на Гарыні / М.М. Крывальцэвич // Гістарычна-археалагічны зборнік / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі. – Мінск, 1994. – № 5. – С. 113–129.
  • Помнікі бронзавага веку ў нізоўях Убарці // Археалогія і старажытная гісторыя Магілёўшчыны і сумежных тэрыторый (Матэрыялы канферэнцыі 22 красавіка 1993 г.). Магілёў, Магілёўскі краязнаўчы музей,1994. С. 71-78.
  • Пазняк З., Шмыгалёў Я., Крывальцэвіч М., Іоў А.В. Курапаты: Артыкулы, навуковая справаздача, фотаздымкі. Менск: «Тэхналогія», 1994.
  • Помнікі тшцінецкага часу на поўдні Беларусі // Гістарычна-археалагічны зборнік, № 6, 1995.Мінск, Інстытут гісторыі. С. 3-32.
  • Археалагічныя даследванні ў басейне ракі Вольсы // Гістарычныя лёсы Верхняга Падняпроўя. Ч.1. Магілёў, Магілёўскі краязнаўчы музей, 1995. С.65-73.
  • Рэц.: Sherratt A. What would a Bronze Age world system look like.— Journal of European Archaeology. 1993. Vol. 1.2. P.1-57 // Беларускі гістарычны агляд. Т.2, сш.1. 1995. С.95-100.
  • Крывальцэвіч М.М., Бычкоў М.У. Прыбарскія курганныя могільнікі эпохі бронзы // Гістарычна-археалагічны зборнік, № 9, 1996. Мінск, Інстытут гісторыі. С. 61-76.
  • Grave of the Middle Dnipier Culture from Prorva Site 1 (Gomel Region, Bialorus) // Baltic–Pontic Studies. – 1996. – Vol. 4 : Eastern Exodus of the Globular Amphora Рeople : 2950–2350 BC. – P. 98–102.
  • Гісторыя Беларусі. Праграма для ўсіх спецыяльнасцяў тэатральнага, мастацкага і факультэта дызайну. Мінск, Беларуская Акадэмія Мастацтваў, 1996.
  • Рэц.: Kadrov Slawomir. Gospodarka i społeczenstwo. Wczesny okres epoki brazų w Małopolsce. Kraków,1995. 167 s. // Гістарычна-археалагічны зборнік, № 9, 1996. Мінск, Інстытут гісторыі. С. 153-156.
  • Касцяныя и рагавыя вырабы каменнага веку з возера Вячэра / М.М. Крывальцэвіч // З глыбі вякоў : наш край : гiсторыка- культуралагiчны зборнiк / рэд. А.В. Краўцэвіч. – Мінск, 1996. – Вып. 1. – С. 147–168.
  • Ветры гісторыі над Любаншчынай (С.21-27). У час першых княжэнняў (С.30-32). Баронячы волю і годнасць (С.38-42). Царкоўны звон над краем (С. 66-69) // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Любанскага раёна .– Мінск, 1996.
  • Z badań nad kultura trzciniecka na Polesiu Białoruskim w dorzeczu Prypeci // Folia Praehistorica Posnaniensia. T. VIII. 1997. S.69-97.
  • Каменны і бронзавы вякі. Жалезны век. Археалагічныя помнікі ІХ – ХІІІ ст. // Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Акцябрскага раёна .– Мінск, 1997. – С. 26-32.
  • Рэц.: Nomadism and pastoralism in the circle of Baltic-Pontic early arrarian cultures: 5000-1650 BC.—Baltic-Pontic Studies, vol.2, 1994. Poznan. 245 s. // Гістарычна-археалагічны зборнік, №13, 1998. Мінск, Інстытут гісторыі. С. 184-187.
  • Старажытнасці эпохі бронзы на Бабруйшчыне // Старажытнасці Бабруйшчыны, Бабруйск, Бабруйскі краязнаўчы музей, 1998. С. 58-62.
  • Курапаты як помнік гісторыі і аб’ект палітыкі // Палітычныя рэпрэсіі на Беларусі ў ХХ стагоддзі. Матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі. Мінск, 27-28 лютага 1998). Мінск, 1998. С. 247-253.
  • Ідэнтыфікацыя паўднёвабеларускага “Тшцінца” / М. Крывальцэвич //“Trzciniec” – system kulturowy czy interkulturowy process? / red. A. Kośko, J. Czebreszuk. – Poznań, 1998. – S..17-31
  • Да праблемы ўзнікнення “Тшцінца” на поўдні Беларусі / М. Крывальцэвич // “Trzciniec” – system kulturowy czy interkulturowy process? / red. A. Kośko, J. Czebreszuk. – Poznań, 1998. – S. 345–353.
  • The Problems of Identification of “Trzcinec” in Prypets Basin // Baltic-Pontic Studies. – 1998. – Vol. 6. : The Trczinec Area of the Early Bronze Age Civilazation : 1950–1200 BC. – P. 103–114.
  • Археалёгія і палітыка // Шуфляда : часопіс найноўшай гісторыі. – 1999. – № 1. – С. 33–55.
  • Рэферат: Археалогія Беларусі: У 4 т. Т.1. Каменны і бронзавы вякі. Мінск, Беларуская навука, 1997. – 424 с. // Беларусістыка. Рэфератыўны зборнік . № 30. Гуманітарныя і сацыяльныя навукі. Мінск, 1999. С.160-161
  • Іоў А.В., Крывальцэвіч М.М. Новыя паселішчы неалітычнага перыяду і эпохі бронзы ў нізоўях ракі Стыр // Гістарычна-археалагічны зборнік, № 14, 1999. С.54-60.
  • Матэрыялы неаліту і бронзавага веку з Беларусі ў фондах Варшаўскага археалагічнага музея // Гістарычна-археалагічны зборнік / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі. – Мінск, 1999. – № 14. – С. 68–82.
  • Уладзіміру Фёдаравічу Ісаенку – 70 год // Гістарычна-археалагічны зборнік, № 14, 1999. С. 179-180.
  • Старажытнасці каменнага і бронзавага вякоў на тэрыторыі Глускага раёна // Глуская зямля: дыялог з гісторыяй. Мазыр. 1999. С. 23 – 31.
  • Radiocarbon Dating of the Middle Dnieper Culture from Belarus / M. Kryvaltsevich, N. Kovalukch // Baltic-Pontic Studies. – 1999. –Vol. 7. : The Foundations of Radiocarbon Chronology of Cultures between the Vistula and Dnipier : 3150–1850 BC. – P. 151–162.
  • Kryvaltsevich M., Kalechyts A. Some «A-horizon» components of the Early Corded Ware Culture in Western Belarus // Lietuvos Archeologija. № 19: 2000, 167-174.
  • Крывальцэвіч М.М. Каменны і бронзавы век // Тураўшчына: мінулае, сучаснасць, будучыня. Вып.1. Тураў-Мінск, 2000, 39-40.
  • Крывальцэвіч М.М. Старажытнейшыя пахавальныя звычаі на Рагачоўшчыне // Старажытнасці Рагачоўшчыны. Матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі. Мінск-Рагачоў. 2000. С. 27 – 34.
  • Крывальцэвіч М. Агляд: Jones, Siân. The Archaeology of Ethnicity. Constructing Identities in the Past and Present. Routledge, London and New York, 1997. 180 // Беларускі гістарычны агляд. Том.7, сшытак 1, чэрвень 2000. С. 236-246.
  • Крывальцэвіч М. Рагачоўскі мікрарэгіён – унікальны археалагічны комплекс // Каштоўнасці мінуўшчыны – 4: Помнікі археалогіі: праблемы аховы і вывучэння: Матэрыялы канферэнцыі. Мінск, 23 лістапада 2000 г. – Мінск, Лекцыя, 2001. С. 84-88.
  • Cупольнасці Беларускага Палесся і лесестэпаў-стэпаў у эпоху бронзы : праблемы культурных сувязяў // Od neolityzacji do początków epoki brązu : przemiany kulturowe w międzyrzeczu Odry i Dniepru między VI i II tys. przed Chr. / red. J. Czebreszuk, M. Kryvaltsevič, P. Makarowicz. – Poznań, 2001. – T. 2. – S. 315–326.
  • “Шнуравы гарызонт” на Беларусі : праблемы ідэнтыфікацыі і генезіса // Od neolityzacji do początków epoki brązy. Przemiany kulturowe w międzyrzeczu Odry i Dniepru między VI i II tys. przed Chr. Archaeologia Bimaris. / red. J. Czebreszuk, M. Kryvaltsevič, P. Makarowicz . – Poznań, 2001. – T. 2. – S. 259–275.
  • Крывальцэвіч М.М., Лебедзь В.А. Бронзавая сякера з сярэдзіннымі крылкамі з Пінска // Матэрыялы па археалогіі Беларусі (Да 70-годдзя з дня нараджэння П.Ф.Лысенкі). — № 3. Мінск, 2001. С. 246 – 250.
  • Czebreszuk J., Kryvalcevič N. The North-Eastern Limit of the Impact of Bell Beakers Idea // Abstracts Book: The Northeast Frontier of Bell Beakers. 26-29 May 2002, Poznan, Poland. Poznan, 2002. P. 6-7 (0,1 а.а.)
  • Симакова Г.И., Кривальцэвич Н.Н. Палеогеография древних поселений Белорусского Поднепровья // Материалы Третьего Всероссийского совещания по изучению четвертичного периода. 2-8 сентября 2002 г. Смоленск. Т.2. Смоленск, 2002. С.65-66.
  • Адкрыццё Курапатаў // Курапаты. Мінск, 2002.
  • Czebreszuk J., Krywaltsewitsch M. Der Dolch aus Mesha, Nördliches Weissrussland: Glockenbechereinflüsse in Osteuropa. – Archäologisches Korrespondenzblatt. Heft 1, No 33, 2003. Mainz. Verlag Des Römisch-Germanischen Zentralmuseums. S. 51-56.
  • Czebreszuk J., Kryvaltsevich M. The North-Eastern Border of Influence of Bell Beakers Idea // The Northeast Frontier of Bell Beakers: Proceedings of the symposium held at the Adam Mickiewicz University, Poznan (Poland), May 26-29 2002 (edited by Janusz Czebreszuk and Marzena Szmyt). BAR International Series 1155. Oxford, 2003. P.107-116.
  • Кераміка “шнуравога” і “тшцінецкага” гарызонтаў паселішча Камень–2 (Заходнее Палессе) / М. Крывальцэвіч, У. Ісаенка, С. Майсеня // Гістарычна-археалагічны зборнік / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі. – Мінск, 2003. – № 18. – С. 69–91.
  • Даследаванне помнікаў неаліту і эпохі бронзы на Палессі // Гістарычна-археалагічны зборнік, № 18, 2003. С.259-260.
  • Рэцэнзія: Archäologisches Wörterbuch: Deutsch – Russisch – Ukrainisch – Weißrussisch — Englisch / Renate Rolle; Petro Toločko in Zusammenarbeit mit Nadežda Gavriljuk und Nina Schlieper-Andraschko. — Hamburg: Lit, 1998 // Гістарычна-археалагічны зборнік, № 18, 2003. С. 292-293.
  • Агляд: Навуковая канферэнцыя «Чалавек і акаляючае навакольнае асяроддзе ў эпоху бронзы і эпоху ранняга жалеза ў паўднёва-усходніх раёнах Прыбалтыкі, у аспекце міждысцыплінарных даследаванняў і праблематыкі аховы помнікаў». Ольштын (Польшча), 4-6 кастрычніка 2000 г. // Гістарычна-археалагічны зборнік, № 18, 2003. С. 294-295.
  • Крывальцэвіч М., Варатнікова А. Архетыпы гравіраваных выяў і арнаментальнага аздаблення на касцяных вырабах каменнага веку // Спадчына, 2003, № 6 (154). С.5-8.
  • К проблеме культурного взаимодействия населения культуры со шнуровой керамикой Верхнего Поднепровья и Восточной Прибалтики / Н.Н. Кривальцевич // Древности Подвинья : исторический аспект : по материалам круглого стола, посвященного памяти А.М. Микляева, Санкт-Петербург, 6–8 октября 2003 г. / редкол.: Т.В. Вилинбахов [и др.]. – СПб., 2003. – С. 112–118.
  • Kryval’cevič M., Simakova G. Mikroregion jeziora Večera (Białoruskie Przedpolesie): główne etapy adaptacji i wykorzystania w epoce brązu na podstawie danych archeologicznych i palinologicznych // Pruthenia Antiqua. Vol. I. Olsztyn, 2004. S.91-101.
  • Курган сярэднедняпроўскай культуры на возеры Камарын каля Рагачова / М.М. Крывальцэвич // Гістарычна-археалагічны зборнік / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі. – Мінск, 2004. – № 19. – С. 34–57.
  • Кривальцевич Н.Н., Симакова Г.И. Микрорегион озера Вечера (Предполесье Беларуси): основные этапы освоения и использования (по археологическим и пыльцевым данным) // Гістарычна-археалагічны зборнік, № 19, 2004. С. 34-57.
  • Новыя даныя па храналогіі сярэднедняпроўскай культуры // Славянский мир Полесья в древности и средневековье. Материалы международной научной конференции. 19-20 октября 2004 г. Гомель, 2004. С.98-102.
  • Гаспадарчая дзейнасць насельніцтва сярэднедняпроўскай культуры (мікрарэгіянальны аспект) // Nomadyzm a pastoralizm w międzyrzeczu Wisły I Dniepru (neolit, eneolit, epoka brązu). A.Kośko, M.Szmyt (red.). Poznań, 2004. S. 145-163.
  • Беларускае Палессе ў перыяд пераходу ад неаліту да эпохі бронзы : праблемы і перспектывы археалагічнага вывучэння / М.М. Крывальцэвич // Wspólnota dziedzictwa kulturowego ziem Białorusi i Polski / red. A. Kośko. – Warszawa, 2004. – S. 137–162.
  • Бронзавы век // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.18. Кн. 2: Рэспубліка Беларусь. Мінск, 2004. С. 145-146.
  • Крывальцэвіч М., Кошман В. Раскопкі дрыгавіцкага кургана каля вёскі Бацэвічы Клічаўскага раёна // Беларускі гістарычны часопіс, 2005, № 1 (66). С.31, 32, 33-36.
  • Першыя земляробы Палесся // Тураўшчына. Мінулае, сучаснасць, будучыня. Выпуск. 4. Тураў-Мінск. 2005. С. 108-111.
  • Вынікі палявых археалагічных даследаванняў за 2004 год // Беларускі гістарычны часопіс. № 5. 2005. С. 73-74.
  • Население Беларуси в бронзовом веке (На пороге новой эпохи). Культуры шнуровой керамики. Формирование и развитие сообществ раннего бронзового века. Археологические культуры на территории Западного Полесья, Белорусского Понеманья. Сообщества среднего и позднего периодов бронзового века // http://www.belarus.by/ru/belarus/history/1/2/
  • Перспектывы развіцця эксперыментальнай археалогіі ў Беларусі // Беларускі гістарычны часопіс, № 8, 2005. С. 16-22.
  • Многоваликовая керамика на территории Беларуси // На пошану Софіï Станіславівни Березанськоï. Збірка наукових праць. Киïв: Шлях, 2005. С.149-156.
  • Крывальцэвіч М., Лакіза В., Макаровіч П. Элементы культуры звонападобных кубкаў і “заходняга Тшцінца” ў структурах тшцінецкага культурнага кола тэрыторыі Беларусі // Гістарычна-археалагічны зборнік, № 20. Мінск, 2005. С. 27 – 39.
  • Langer J., Pietrzak S., Adamska M., Krywalcewicz M., Zajkowski E. Badania fizikochemiczne pozostalosci organicznych z epoki brazu z terenu Bialorusi // Гістарычна-археалагічны зборнік, № 20. Мінск, 2005. С. 45 — 53.
  • Адкрыццё новых археалагічных помнікаў неаліту і эпохі бронзы на Лоеўшчыне // Гісторыя Лоеўскай зямлі. Факты. Каментарыі : матэрыялы міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі, прысвечанай 500-годдзю ўтварэння г.п. Лоеў, Лоеў, 20 кастрычніка 2005 г. / Гомельскі дзярж. ун-т імя Ф. Скарыны ; рэдкал.: С.А. Чаропка (адк. рэд.) [і інш.]. – Гомель, 2006. – С. 5–7.
  • The Structures with Traditions of Corded Ware Culture on the Territory of Southern Belarus: the Results and New Aspects of the Research // European Association of Archaeologists. 12th Annual Meeting. Cracow, Poland. 19 – 24 September 2006. Abstracts Book. Institute of Archaeology and Ethnology, Polish Academy of Sciences. Kraków, 2006. P. 313.
  • Новыя знаходкі металічных сякер эпохі бронзы // Археалагічны зборнік. Вып. 1/ Нац. Музей гісторыі і культуры Беларусі; уклад. М.А.Плавінскі, В.М.Сідаровіч. – Мінск: Юніпак, 2006. С. 11 – 17.
  • Страліцкія “лунулы” // Археалагічны зборнік. Вып. 1/ Нац. Музей гісторыі і культуры Беларусі; уклад. М.А.Плавінскі, В.М.Сідаровіч. – Мінск: Юніпак, 2006. С. 22 – 34.
  • “Мокрая археалогія” каменнага, бронзавага і ранняга жалезнага вякоў // Археалагічны зборнік. Вып. 1/ Нац. Музей гісторыі і культуры Беларусі; уклад. М.А.Плавінскі, В.М.Сідаровіч. – Мінск: Юніпак, 2006. С. 105 – 107.
  • Праблемы перыядызацыі і храналогіі эпохі бронзы на тэрыторыі Паўднёвай Беларусі / М.М. Крывальцэвіч // Гістарычна-археалагічны зборнік / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі. – Мінск, 2006. – № 22. – С. 39–52.
  • Інтэрпрэтацыя археалагічнай спадчыны і палітычная канфліктнасць // Интепретация культурного наследия и развитие туризма в Беларуси: Сборник научных статей /сост. С.В.Артюшевская. – Вильнюс: ЕГУ, 2006. – 112 с. С. 18 – 24.
  • На 12 кангрэсе Асацыяцыі еўрапейскіх археолагаў (Кракаў, 19 – 24 верасня 2006 г.) // Гістарычна-археалагічны зборнік. № 22. 2006.
  • З даследаванняў “Тшцінца” ў Заходнім Палессі Беларусі / М.М. Крывальцэвіч, А.Г. Калечыц // Zmierzch kompleksu trzcinecko-komarowskiego. Kształtowanie się nowej rzeczywistości kulturowej w środkowej I młodszej epoce brązu / In-t Archeologii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie ; рod. red. H. Taras. – Lublin, 2006. – S. 202–207.
  • З даследаванняў позняга перыяду эпохі бронзы на поўдні Беларусі / М.М. Крывальцэвіч // Zmierzch kompleksu trzcinecko-komarowskiego. Kształtowanie się nowej rzeczywistości kulturowej w środkowej I młodszej epoce brązu / In-t Archeologii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie ; рod. red. H. Taras. – Lublin, 2006. – S. 123 – 131.
  • Kryvaltsevich M., Simakova G., Razlutskaya A. The Emergence of Early Agriculture and Stock Raising on the Territory of Belarus: Several Issues and Research Aspects // Eurasian Perspectives on Environmental Archaeology. Annual Conference of the Association for Environmental Archaeology (AEA). September 12-15, 2007, Poznan, Poland. Poznan. 2007. P. 89 – 92.
  • Кривальцевич Н.Н., Бахарев В.А. Палеоэкологический мониторинг последствий активной эксплуатации человеком зооты наземных и околоводных экосистем // Экологические проблемы западного региона Беларуси. Сборник научных статей под общей редакцией профессора Е.П.Кремлева. Гродно. Гродненский государственный университет. 2007. С. 187 – 191.
  • Украінскія піраміды // Наша ніва, № 9 (511), 16 сакавіка 2007.
  • Басьнійскія піраміды // Наша ніва, № 20 (522), 1 чэрвеня 2007.
  • Пошукі Адольфа Янушкевіча // Наша ніва, № 24 (526), 29 чэрвеня 2007.
  • Расстраляная археалёгія // Наша ніва, № 30, 16 жніўня 2007.
  • Некралог па В.Абухоўскаму // Наша ніва, кастрычнік 2007.
  • The Early Metal on the Territory of Belarus: Periods, Ways of Supply, Cultural and Social Implications” //http://www.iianthropology.org/eaazadar2007.html
  • Адкрыццё новых помнікаў ІІІ – ІІ тысячагоддзяў да н.э. ва Усходнім Палессі // Гістарычна-археалагічны зборнік, № 23, 2007. С. 198 – 200.
  • Кривальцевич Н.Н., Разлуцкая А.А., Бахарев В.А. Некоторые результаты археозоологических исследований на неолитическом поселении Кузьмичи 1 (Предполесье Беларуси) // Человек, адаптация, культура. Москва, 2008. Издательство РАН. С. 147 – 161.
  • Гравіраваныя выявы і арнаментальнае аздабленне на касцяных вырабах з возера Вячэра / М. Крывальцэвіч // Na pograniczu światów : studia z pradziejów międzymorza bałtycko-pontyjskiego ofiarowane Profesorowi Aleksandrowi Kośko w 60 rocznicę urodzin / red. J. Bednarczyk [i inn.]. – Poznań, 2008. – S. 265–276.
  • Перыядызацыя і храналогія эпохі бронзы на тэрыторыі Паўднёвай Беларусі: праблемы, вынікі і перспектывы // Opera ex aere. Studia z epoki brązu I wczesnej epoki żelaza dedykowane profesorowi Janowi Dąbrowskiemu przez przyjaciół, uczniów z jkazji siedemdziesięolecia urodzin / Redakcja Małgorzata Mogielnicka-Urban / Instytut Archeologii i Etnjlogii Polskiej Akademii Nauk. Warszawa. 2008. S. 43–54.
  • Першабытнае грамадства. С. 20–21. Карта: На пераломе эпох: ад позняга неаліту да пачатковага перыяду бронзавага веку. С. 28–29. Карта: Супольнасці ранняга і позняга перыядаў эпохі бронзы. С. 30–31 // Вялікі гістарычны атлас Беларусі ў 3-х тамах. Вялікі гістарычны атлас Беларусі. Т.1. Мінск: Белкартаграфія, 2009.
  • Некаторыя вынікі палявых археалагічных даследаванняў на тэрыторыі Усходняга Палесся і Цэнтральнай Беларусі ў 2007 г. // Матэрыялы па археалогіі Беларусі. Археалагічныя даследаванні на Беларусі ў 2007 годзе. – Мінск : ДНУ “Інстытут гісторыі НАН Беларусі”, 2009. – Вып. 17. – 282 с. – С. 137 – 142.
  • Археалогія Беларусі: энцыклапедыя. У 2 т. А – К /рэдкал.: Т.У.Бялова (гал. рэд) і і інш. – Мінск: Беларус. Энцыкл. Імя П.Броўкі, 2009. – 496 с. Артыкулы: Абакумы (сумесна з А.А.Макушнікавым) С.10 – 11; Азярное. С. 24 – 25; Археалогія. С. 48 – 50; “Археологиа бімарис” (“Archaeologia bimaris”). C. 54; Арцёменка І.І. (сумесна з Г.В.Штыхавым) С. 55 – 56; “Балтик – понтик стадис» («Baltic-Pontic Studies”). С. 84 – 85; Бацэвічы. С. 92; Бронзавы век. С. 117 – 121; Гарадоцка – здоўбіцкая культура. С. 230 – 321; Камарын (сумесна з І.М.Язэпенкам, А.А.Разлуцкай). С. 400 – 403; Кузьмічы. С. 479 – 481.
  • The Territory of Belarus in the System of Communication Routes of 3000 – Early 2000 BC / М. Kryvaltsevich // Baltic-Pontic Studies. – Poznań, 2009. – Vol. 14 : Routes between the Seas : Baltic-Bug-Boh-Pont from the 3rd to the middle of the 1st millenium BC. – P. 439–461.
  • Сацыяльная структура супольнасьцяў 3–2 тысячагодзьдзяў да н.э. на тэрыторыі Беларусі. Праблемы і пэрспэктывы рэканструкцыі // Сонца тваё не закоціцца, і месяц твой не схаваецца. Зборнік артыкулаў па беларусістыцы і багаслоўі ў гонар 80-годзьдзя з дня нараджэньня і 50-годзьдзя сьвятарства айца Аляксандра Надсана. Пад рэдакцыяй Ірыны Дубянецкай, Арнольда Макміліна, Генадзя Сагановіча. Менск, Тэхналогія, 2009. С. 137-147.
  • Проблемы и перспективы музеефикации археологического наследия в Беларуси // Исторические экспозиции ригиональных музеев в постсоциалистический период. – Отв. Ред. И.В.Чувилова. – СПб.: Алетейя, 2009.
  • Даследчык палескіх старажытнасцей (да 80-годдзя з дня нараджэння У.Ф.Ісаенкі) // Матэрыялы па археалогіі Беларусі. Вып. 18. Даследаванні каменнага і бронзавага вякоў. Да юбілеяў У.Ф.Ісаенкі і М.М.Чарняўскага. Мінск, Беларуская навука. 2010. С. 6 – 11.
  • Крывальцэвіч, М.М. Старыя Юрковічы-1 – культурна-храналагічныя аспекты “шнуравога” комплексу / М.М. Крывальцэвіч // Матэрыялы па археалогіі Беларусі / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі. – Мінск, 2010. – Вып. 18. – С. 219–242.
  • In memoriam. Уладзімір Ісаенка (15.12.1928–30.06.2010) // Беларускі гістарычны агляд. Том 17. Сшыткі 1–2 (32–33) Снежань 2010. С. 441–450.
  • Верхнее Поднепровье в системе коммуникационных путей ІІІ – начала ІІ тыс. до н.э. // Романовские чтения – 7: Сборник статей Международной научной конференции / под общ. Редакцией А.А.Воробьева. – Могилев: УО «МГУ им. А.А.Кулешова», 2011. – С. 31–33.
  • Археалогія Беларусі: энцыклапедыя. У 2 т. Т.2. Л–Я / рэдкал.: Т.У.Бялова (гал. рэд.) [і інш.]. – Мінск: Беларус. Энцыкл.імя П.Броўкі, 2011. – 464 с.Артыкулы: Лейкападобных кубкаў культура. С. 11; Ліпляны (сумесна з В.С.Вяргей). С. 17-18; Любань. С. 35; Мохаў (сумесна з А.А.Егарэйчанкам, А.А.Макушнікавым). С. 98–101; Метады прыродазнаўчых навук у археалогіі. С. 70–71; Мяцявічы. С. 113–114; Паверхневыя зборы. С. 150; Пальштаб. С. 168; Проба. С. 223; Прорва (сумесна з І.М.Язэпенкам). С. 223–225; Прыбар. С. 229–230; Сосніцкая культура. С. 310; Старыя Юрковічы. С. 319–320; Статыстычныя метады ў археалогіі. С. 320; Стшыжоўская культура. С. 330–331; Сякера (сумесна з М.А.Плавінскім). С.337–338; Сярэднедняпроўская культура. С.340–342; Торцін. С.349; Трох вякоў сістэма. С.352–353; Тшцінецкае культурнае кола. С. 358–360; Узляжжа. С. 365; Флатацыя. С. 376; Шматвалікавай керамікі культура. С.425–426; Шнуравой керамікі культура. С. 427–429; Эксперыментальная археалогія. С. 436–437; Энеаліт. С. 438; Этнаархеалогія. С. 440.
  • Пахаванні сярэдзіны ІІІ – пачатку ІІ тысячагоддзяў да н.э. на тэрыторыі Верхняга Падняпроўя: некаторыя вынікі структурных даследаванняў/ М.Крывальцэвіч // Kurhany i obrządek pogrzebowy w IV-II tysiącleciu p.n.e. / Pod redakcją Hanny Kowalewskiej-Marszałek i Piotra Włodarczaka. – Kraków, Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, 2011. – S. 293–308. – 1,7 др.а.
  • Новыя вынікі даследавання позняга неаліту – пачатку эпохі бронзы ў Заходнім Палессі // Na rubieży kultur: Badania nad okresem neolitu i wczesną epoką brązu / pod red. U. Stankiewicz i A.Wawrusiewicza. – Białystok: Instytucja kultury woj. Podlaskiego, 2011. – S. 207–217.
  • Kośko A., Libera J., Kłoczko W., Krywalcewicz M. Atlas insygniów litycznych. Koncepcja projektu ewidencji kamiennych i krzemiennych przedmiotów prestiźowch na obszarze Bałtycko-Pontyjskiego międzymorza // Na rubieźy kultur. Badania nad okresem neolitu i wczesną epoką brązu. – Pod redakcją Urszuli Stakiewicz i Adama Wawrusiewicza. – MPB Instytucja kutury województwa Podlaskiego. Białystok, 2011. S. 393–399.
  • Особенности культурного развития сообществ южной Беларуси в ІІІ – ІІ тыс. до н.э. // Основные итоги археологических исследований на территории Беларуси в 2006–2010 годах. – Минск, 2011. – С. 43–53.
  • Территория Беларуси в системе коммуникационных путей: ІІІ – начала ІІ тысячелетий до н.э. / Н. Кривальцевич // Archaeologia Bimaris. Dyskusje / Wydawnictwo Poznańskie. – Poznań, 2011. – Т. 4: Między Bałtykiem a Morzem Czarnym. Szlaki międzymorza IV – I tys. Przed Chr. / Pod red. M. Ignaczaka, A. Kośko, M. Szmyt. – С. 421–440.
  • Kryvaltsevich M., Kryvaltsevich R. Mnemonische Objekte in der Begrabungspraktika im III. – Anfang des II. Jhtsd. v. Chr. In Südostbelarus // Miejsca pamięci. Pradzieje, średniowiecze i współczesność. – Biskupin 04 – 06. 07. 2012. – Streszczenia. – Red. Piotrowski W., Gediga B., Grossman A. – Muzeum Archeologiczne w Biskupinie. Biskupin, 2012. S. 69–74.
  • Некаторыя археалагічныя адкрыцці 2010 года ў Гомельскім Палессі // Матэрыялы па археалогіі Беларусі. – Вып. 23. – Мн., 2012. С. 226–229.
  • Czebreszuk, J. Miedziana siekiera z miejscowości Azierszczyna, rejon Rieczyca, obwód Homel, na Białorusi. Z badań nad początkami metalurgii nad górnym Dnieprem / J. Czebreszuk, М. Kryvalcevič // Fontes Archaeologici Posnanienses. – 2012. – Vol. 48. – S. 221–236.
  • Бронзовый прорезной наконечник копья из Брестского Побужья / Н.Н. Кривальцевич // Донецький археологічний збірник. – 2012. – №16. – С. 152–157.
  • Новыя знаходкі металічных сякер бронзавага веку на Гомельскім Палессі / М.М. Крывальцэвіч // Археологические исследования в Еврорегионе “Днепр” в 2012 году: международный сборник научных статей. – Гомель: ГГУ им. Ф.Скорины, 2013. – С. 38 – 45.
  • Драўляныя збудаванні ў пахавальных комплексах сярэднедняпроўскай культуры / М. Крывальцэвіч // Супольнасці каменнага і бронзавага вякоў міжрэчча Віслы і Дняпра. Міжнародная навуковая канферэнцыя, прысвечаная 75-годдзю Міхала Чарняўскага: Тэзісы дакладаў, Мінск, 5–7 сакавіка. 2013 г. / Тэхналогія. – Мінск, 2013. – С. 42.
  • Кераміка бабінскага тыпу ва Ўсходнім Палессі / М. Крывальцэвіч // “Obszar zlewni Bałtyku jako strefa recepcji tradycji Pontyjskich kultur “wczesnobrązowych”: III – 1 połowa II tys. BC: Streszczenia referatów, Poznan – Obrzycko, 1 – 5 paźdiernika 2013 r. / Instytut Prahistorii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Posnaniu, Komitet Nauk Pra- i Protohistorycznych Polskiej Akademii Nauk – Obrzycko, 2013. – S. 33 – 34.