Издания 2009 г.

Актуальные вопросы антропологии. Сб. научных трудов. Выпуск 4. Ред. коллегия (Л.И.Тегако гл. ред.). Мн. Белорусская наук. – 2009 г. – 443 с.
В сборнике наряду с теоретическими проблемами антропологической науки рассматриваются прикладные аспекты возможности применения генетических и морфологических маркеров для профориентации и прогнозирования различных состояний. Представляет интерес для антропологов, биологов, медиков, криминалистов, историков, философов и этнографов.

Антропология населения белорусско-польского пограничья в свете этнической истории славян / Л.И.Тегако и др.; под общей редакцией Л.И.Тегако; НАН Беларуси, Институт истории. – Минск: Белорусская наука, 2009. – 264 с.
В монографии отражены результаты многолетнего международного белорусско-польского сотрудничества по теме “Биологические и культурные изменения в процессе этногенеза славян”: обмен методиками, совместное исследование древнего населения белорусско-польского пограничья, сравнение современного населения – изучение процессов роста и развития детей, подростков и молодежи. Представляет интерес для антропологов, биологов, историков, археологов и этнологов.

Археалогія Беларусі: каталог архіўных навуковых матэрыялаў (1924–2007). У 3 ч. Ч. I. Каменны і бронзавы вякі / склад. В.У.Мядзведзева; навук. рэд. В. М. Ляўко. – Мінск : Беларус. навука, 2009. – 135 с.
Каталог содержит информацию о рукописных археологических научных материалах по периодам каменного и бронзового веков, которые находятся в ААНД ГНУ «Институт истории НАН Беларуси». В архиве находятся материалы 63 белорусских, российских и украинских исследователей, которые проводили археологические работы на территории Беларуси по данным эпохам, а также иная научная и техническая документация, что в общей сложности составляет 572 единицы хранения. В отдельный раздел выделены материалы про разновременные и многокультурные памятники, где кроме данных по каменному и бронзовому векам присутствуют материалы по железному веку и средневековому периоду. Дополнениями являются именной показатель исследователей, материалы которых имеются в ААНД по каменному и бронзовому векам, список научной и технической документации, которые содержат сведения по данным периодам. Каталог предназначен для археологов, историков, этнографов, ученых-специалистов смежных областей науки, преподавателей, студентов, краеведов, сотрудников музеев, а также всех тех, кто интересуется древней историей Беларуси.

Археолагі дапаўняюць летапісцаў / Г.В.Штыхаў. – Мінск: Беларуская навука, 2009. – 149 с.: іл.
Аўтар у папулярнай форме знёміць чытача са шматлікімі раскопкамі на тэрыторыі Беларусі, а такасама з багатымі падзеямі старажытнай і сярэднявечнай гісторыі.

Археологическая научно-музейная экспозиция НАН Беларуси / Ю.А.Заяц, О.Н.Левко. – Минск: Белорус.наука, 2009. – 79 с.

Белавежская пушча: вытокі запаведнасці, гісторыя і сучаснасць / Нац. акд. навук Беларусі, Інстытут гісторыі; В.Г.Белявец, М.Г.Жылінскі і інш. Рэдкал.: А.А.Каваленя (старш.) і нш. – Мінск: Беларуская навука, 2009. – 455 с.

Кніга з’яўляецца першым комплексным даследаваннем гісторыі Белавежскай пушчы. Паказаны адкрытыя археалагічныя помнікі на тэрыторыі Белавежскай пушчы, адлюстраваны асноўныя падзеі, якія адбываліся ў гістарычны перыяд, разгледжаны пытанні фарміравання і эвалюцыі сістэмы аховы і эксплуатацыі багаццяў пушчы.

Прызначаецца навукоўцам, выкладчыкам, студэнтам і ўсім, хто цікавіцца гістарычным мінулым Беларусі.

Беларусь: Народ. Государство. Время. / НАН Беларуси, Институт истории; редкол.: А.А.Коваленя и др. – Минск: Белорусская наука, 2009. – 879 с.
В представленном издании отражена история Беларуси с древнейших времен до наших дней, раскрыты место, роль, вклад и достижения белорусского народа в контексте европейской цивилизации. На основе новейших научно-методологических достижений исторической мысли, а также национально-государственной идеологии Республики Беларусь показаны современные достижения белорусского народа. Издание рассчитано на широкий круг читателей, на всех, кто интересуется белорусской историей.

Коллективная монография “Беларусь: Народ. Государство. Время” (Мн., 2009)

Стала победителем в номинации “Лучшее массово-политическое издание” национального конкурса “Искусство книги – 2010”, а также получила диплом победителя и гран-при Международного конкурса “Научная книга – 2010”, который состоялся в Москве.

Беларусь у гады Першай сусветнай вайны: Смаргоншчына: трагедыя, гераізм, памяць: матэр. міжнар. навук.-практыч. канф. (Смаргонь, 18–19 мая 2007 г.) / навук. рэд. А.М.Літвін, У.В.Ляхоўскі; рэдкал.: М.У.Мясніковіч [і інш.]. – Мінск: Чатыры чверці, 2209. – 740 с., [8] л. іл.
Выданне падрыхтавана ў рамках выканання Дзяржаўнай комплекснай праграмы навуковых даследаванняў на 2006 –2010 гг. “Гісторыя беларускай нацыі, дзяржаўнасці і культуры”. Навуковы кіраўнік праграмы – доктар гістарычных навук, прафесар А.А.Каваленя. Заданне “07” – “Беларусь у войнах і ваенных канфліктах XX стагоддзя”. Навуковыя кіраўнікі – доктар гістарычных навук, прафесар А.М.Літвін, кандыдат гістарычных навук, дацэнт С.Я.Новікаў. Падбор ілюстрацый У.В. Ляхоўскага.
У выданні выкарыстаны фотаздымкі з Нацыянальнага музея гісторыі і культуры Беларусі, Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі ў Мінску, з уласных збораў У.А.Багданава, У.В.Ляхоўскага.

Василевская Н.В., Корзенко Г.В., Ляховский В.В., Токарев Н.В. Национальная академия наук Беларуси. 1928 – 2008 гг.: документы и материалы. – Минск: Белорусская наука, 2008. – 767 с.

Представленный в данном издании комплекс документов, имеющих принципиальное значение для понимания состояния и развития белорусской науки, вводится в научный оборот впервые. Это издание – результат совместной работы ученых Института истории НАН Беларуси и Национального архива Республики Беларусь. В нем собраны постановления Бюро ЦК КПБ об Академии наук БССР (1928–1991 гг.), исходные материалы, послужившие основой для принятия решений, а также постановления Верховного Совета Республики Беларусь, декреты, указы Президента Республики Беларусь, законы Республики Беларусь, принятые в 1991 – 2008 гг. и касающиеся деятельности НАН Беларуси и развития науки в целом. Представленные архивные материалы и документы отражают основные направления государственной политики в процессе формирования общенациональных приоритетов, для реализации которых науке отводится основополагающая роль.

«Візіты уніяцкіх цэркваў Мінскага і Навагрудскага сабораў 1680 – 1682 гг.» / Укладальнік Д.В.Лісейчыкаў. – Мінск: І.П.Логвінаў, 2009. – 270 с.

В сборник вошли документальные материалы из фондов Национального исторического архива Беларуси, в которых содержится описание 212 церквей и 104 каплиц разных поветов Великого княжества Литовского. Сеть населенных пунктов, охваченных визитацией, составили 1400 населенных пунктов. Данные материалы являются уникальным информационным источником для изучения не только конфессиональной, но и экономической истории, генеалогии, содержат важный конкретно исторический материал для исследователей истории повседневности и краеведов.

Воронкова И.Ю., Беларусь и война в Испании (1936–1939) / И.Ю.Воронкова; НАН Беларуси, Институт истории. – Минск: Белорусская наука, 2009. – 159 с.

Антиправительственный мятеж в Испании, вспыхнувший 17 июля 1936 г., положил начало крупнейшей локальной войне первой половины ХХ столетия, в которой интернационалисты из многих стран оказали организованное сопротивление фашизму. Книга впервые освещает малоизвестные страницы испанской войны 1936–1939 гг. в контексте участия в ней наших соотечественников. Белорусы и уроженцы Беларуси являлись военными советниками, сражались в авиационных, танковых, артиллерийских частях Республиканской армии Испании. Жители БССР и Западной Беларуси активно участвовали в материальной и моральной поддержке республиканцев.

Вялікі гістарычны атлас Беларусі. Т.1 в 3 т. Мн. Дзярж. камітэт па маёмасці Рэспублікі Беларусь “Белкартаграфія”. – 2009 г. – 245 с.

Первый том освещает наиболее ранние периоды – от древнейших следов первобытного человека до середины XVIвека. Хронологически он ограничен 1569 годом, когда в результате Люблинской унии белорусские земли вошли в состав Речи Посполитой. В работе над атласом использованы материалы отечественных ученых и специалистов. Учтен опыт ученых соседних стран: Латвии, Литвы, Польши, России и Украины.

Галенчанка Г.Я., Невядомыя і малавядомыя помнікі духоўнай спадчыны і культурных сувязей Беларусі ХV – сярэдзіны ХVIIст. / Г.Я.Галенчанка. – Мінск: Беларуская навука, 2008 г. – 458 с.

Першае асобнае даследаванне невядомых і малавядомых помнікаў і міжнародных культурных сувязей Беларусі ХV – сярэдзіны ХVIIст. Апісваюцца склад і выхадныя звесткі помнікаў, якія захоўваюцца пераважна ў замежных сховішчах, адзначаюцца іх асаблівасці, недаследаванныя аспекты, шыфр, бібліяграфія. Шэраг найбольш значных рарытэтаў мае разгорнутыя каментарыі.

Разлічана на навуковых даследчыкаў, бібліятэчных і музейных супрацоўнікаў, выкладчыкаў, студэнтаў, усіх хто цікавіцца духоўнай спадчынай Беларусі.

Гісторыка-археалагічны зборнік. Вып. 24. – Мінск: Інстытут гісторыі НАН Беларусі, 2008. – 265 с.

У выпуску змешчаны артыкулы гісторыкаў і археолагаў нашай краіны, прысвечаныя актуальным праблемам айчыннай гісторыі і метадалогіі гістарычных даследаванняў. Таксама друкуюцца матэрыялы, якія ўтрымліваюць вынікі навуковых дасдедаванняў супрацоўнікаў Інстытута гісторыі за 2008 г.

Гісторыя Беларусі, 1917–1945 гг.: 10 кл.: хрэстаматыя: дапаможнік для вучняў агульнаадукацыйных устаноў з беларускай і рускай мовамі навучання аўт.-склад. А.А.Каваленя, В.В.Даніловіч, М.Г.Жылінскі, С.Я.Новікаў; метад. Забеспячэнне С.А.Кудраўцавай; пад рэд. А.А.Кавалені. – Мінск: Пачатковая школа, 2009. – 288 с.

Гісторыя беларуска-малдаўскіх узаемаадносін / М.К.Кошалеў, Т.А.Папоўская. – Мінск: Беларуская навука, 2009. – 187 с.

У кнізе прадстаўлены зрэз беларуска-малдаўскіх сувязей ад старажытнасці да нашых дзён. Асвятляецца шырокая панарама ўзаемадачыненняў беларускага і малдаўскага народаў у грамадска-палітычнай, гандлёва-эканамічнай, сацыяльна-культурнай і навуковай сферах. Вялікая ўвага надаецца прадстаўнікам беларуская дыяспары, якія ўнеслі важкі ўклад у фарміраванне сучаснага аблічча Рэспублікі Малдова.

Доўнар-Запольскі, М.В. Дзяржаўная гаспадарка Вялікага княства Літоўскага пры Ягелонах / М.В.Доўнар-Запольскі; падрыхт. Рэдакц. Калегія: А.А.Каваленя (галоўны рэдактар), А.І.Груша, М.Г.Жылінскі. Да друку: А.І.Груша, Р.А.Аляхновіч; увод. арт.: Д.У.Караў, А.У.Унучак, А.І.Груша; камент.: А.І.Груша, Ш.І.Бекцінееў, Л.Каралюс. – Мінск: Беларуская навука, 2009. – 759 с. – (серыя «Помнікі гістарычнай думкі Беларусі»).

Дадзеная кніга з’яўляецца перавыданнем фундаментальнай працы выдатнага беларускага гісторыка Мітрафана Віктаравіча Доўнар-Запольскага “Дзяржаўная гаспадарка вялікага княства літоўскага пры Ягелонах”. У ёй у шырокім кантэксце развіцця сацыяльных адносін, функцыянавання прававых і дзяржаўных інстытутаў і матэрыяльнай культуры разглядаецца станаўленне і развіцце сістэмы дзяржаўнай гаспадаркі Вялікага княства Літоўскага апошняй трэці ХIV першых дзвюх трацей ХVI ст. Разлічана на прафесійных гісторыкаў, выкладчыкаў, студэнтаў і ўсіх тых, хто цікавіцца гісторыяй Вялікага княства Літоўскага, Беларусі, Літвы і Украіны.

Жлутко А.А., Короткая грамматика латинского языка. Учебник. – Минск, 2008. – 120 с.

Учебник включает фонетику и морфологию. Издание адресуется в первую очередь историкам, теологом, филологом, юристам, а также школьникам, студентом, учителям, преподавателям, всем, кто интересуется латинским языком и желает им овладеть.

Земляков Л.Е., Государственно-конфессиональные отношения в Республике Беларусь / Л.Е.Земляков // Основы идеологии Белорусского государства: учеб.-метод. пособие / Адуло Т.И. [и др.] под общей редакцией Ю.П.Бондаря, С.В.Решетникова. // Минск: Бел. гос. ун-т культуры и искусств, 2009. – С. 147–158.

Зямля сілы. Белавежская пушча. Фотаальбом. – Мінск: “Бел.Энцыкл. ім. П. Броўкі”, 2009. – 600 с. Рэдакц.савет: Л.С.Ананіч, А.А.Каваленя, М.М.Бамбіза, Т.У.Бялова і інш. Аўтары тэкстаў: А.М.Буневіч, Дз.І.Бярнацкі, І.Ю.Варанкова, Н.Я.Верас, В.В.Даніловіч, Г.В.Дзянгубенка, А.Б.Доўнар, А.А.Каваленя, Л.Р.Казлоў, Л.А.Куземка, В.Л.Лакіза, Л.М.Несцярчук, Я.І.Сямашка, С.А.Траццяк, В.В.Худзякова, М.Д.Чэркас, В.В.Яноўская.

В уникальном издании, в подготовке которого приняли участие учёные Института истории НАН Беларуси, собрана не только вся фотохроника НП “Беловежская пуща”, редкие фотографии флоры и фауны, но и представлены важнейшие исторические события от первоначального появления здесь древних охотников на северного оленя в глубокой древности до эпохи средневековья, нового и новейшего времени, а также современного развития парка. Исторические экскурсы богато иллюстрированы фотографиями: археологическими артефактами, копиями разнообразных документов, историческими картами.

Институт истории Национальной академии наук Беларуси (1929–2009 гг.) / А.А.Коваленя (рук.) и др.; НАН Беларуси, Институт истории. – Минск: Белорусская наука, 2009. – 628 с.

Освещаются этапы становления, развития и направления деятельности ученых Института истории НАН Беларуси. Представлена информация об основных структурных подразделениях, достижениях исследователей в развитии отечественной исторической науки. Издание приурочено к 80-летию института (1929–2009 гг.) и рассчитано на широкий круг читателей.

Інтеграцыйныя працэсы ў гісторыі краін усходняй Еўропы: Матэр. Міжнар. Навук. канф., Мінск, 19–20 ліст. 2008 г. / НАН Беларусі, Інстытут гісторыі; рэдкал.: А.А.Каваленя (гал. рэд.), М.К.Кошалеў і інш. – Мінск, 2008. – 411 с.

В сборнике рассматриваются интеграционные процессы, характерные для истории белорусских земель в прошлом и для Восточной Европы в целом. Уделяется внимание актуальным проблемам развития интеграционных процессов на современном этапе и участие в них Республики Беларусь. Издание адресовано ученым-историкам, политологам, преподавателям, аспирантам и студентам.

Крывашэй Д.А., Нацыянальныя супольнасці Беларусі ў перыяд германскай акупацыі (чэрвень 1941 – ліпень 1944 г.) / Д.А.Крывашэй. – Мінск: Беларус. навука, 2009. – 198 с.

Першае комплекснае даследаванне становішча нацыянальных супольнасцей у розных зонах акупацыі Беларусі ў перыяд Другой сусветнай вайны. На аснове матэрыялаў архіваў, перыядычнага друку, успамінаў сучаснікаў раскрыты пытанні палітыкі генацыду яўрэйскага насельніцтва, мерапрыемствы па ўзмацненні ролі нямецкай супольнасці, становішча палякаў, украінцаў, рускіх, цыганоў, татараў, літоўцаў і латышоў.

Кніга адрасавана шырокаму колу чытачоў – вучоным, выкладчыкам, студэнтам, а таксама ўсім, хто цікавіцца гістарычным мінулым Беларусі.

Левко О.Н., Ведение в археологию. Учебное пособие для студентов 1-го курса исторических факультетов ВУЗов. Изд-во МГУ им. А.А.Кулешова, 2009. – 97 с.

Лыч Л.М., Міжнацыянальныя дачыненні на Беларусі (верасень 1943 – кастрычнік 1964 г.) – Мінск. – 2009. – 284 с.
У кнізе на вопыце Беларусі паказваецца, як у выніку правядзення савецкай палітыкі збліжэння і зліцця нацый, іх культур і моваў адбывалася дэнацыяналізацыя яе палітычнага, эканамічнага і духоўнага жыцця, дэфармавалася нацыянальная самасвядомасць народа. Падрабязна паказана палітыка Масквы ў аднаўленні нацыянальнага жыцця на Беларусі ва ўмовах ваеннага часу (верасень 1943 – май 1945 г.), міжнацыянальныя дачыненні ў БССР у апошнія гады Сталінскага таталітарызму (май 1945 – сакавік 1953 г.). Шмат месца адведзена разгляду нацыянальнай палітыкі і спробам яе фарміравання ў сакавіку 1953 – кастрычніку 1964 г.

Матэрыялы па археалогіі Беларусі. Археалагічныя даследаванні на Беларусі ў 2007 годзе. – Мінск: ДНУ “Інстытут гісторыі НАН Беларусі”, 2009. – Вып. 17. – 282 с., іл.

Методология исследований истории Беларуси: проблемы, достижения, перспективы: материалы Международной научно-практической конференции, Минск, 22-23 октября 2008 г. / редкол.: А.А.Коваленя (гл. ред.) и др. – Минск: Белорусская наука, 2009. – 256 с.
Представлены материалы Международной научно-практической конференции «Методология исследований истории Беларуси: проблемы, достижения, перспективы», прошедшей в Минске 22–23 октября 2008 г. В издании отражен спектр научных оценок профессиональных историков, политологов, других специалистов, касающихся методологии исследований истории Беларуси.

Нарыс гісторыі беларускай дзяржаўнасці: ХХ стагоддзе / М.П.Касцюк і інш.; рэдкал.: А.А.Каваленя і інш.; НАН Беларусі, Інстытут гісторыі. – Мінск: Беларуская навука, 2008. – 615 с.

Выданне прысвечана надзвычай важнай і актуальнай праблеме айчыннай гісторыі. На аснове аналізу гістарыяграфічнай літаратуры і новых крыніц аўтарскі калектыў паспрабаваў асэнсаваць і адлюстраваць складаны працэс генэзісу беларускай дзяржаўнасці ў ХХ стагоддзі: ад выпрацоўкі ідэі да яе практычнай рэалізацыі.

Прапануецца выкладчыкам ВНУ, настаўнікам гісторыі сярэднік навучальных устаноў, магістрантам і аспірантам, студэнтам, а таксама шырокаму колу грамадскасці, неабыякавай да гісторыі Бацькаўшчыны.

Партизанское движение в Беларуси и его роль в разгроме фашистских захватчиков в 1941–1944 годах: материалы Международной научно-практической конференции (Минск, 25–26 июня 2009 г.) / Национальная академия наук Беларуси, Институт истории, Министерство обороны Республики Беларусь; редкол.: М.В.Мясникович (пред.) [и др.]. – Минск: Беларуская навука, 2009. – 494 с.

В сборник вошли материалы Международной научно-практической конференции «Партизанское движение в Беларуси и его роль в разгроме фашистских захватчиков в 1941–1944 годах», которая состоялась в Национальной академии наук Беларуси 25–26 июня 2009 г. в соответствии с Указом Президента Республики Беларусь «О подготовке и проведении празднования 65-й годовщины освобождения Республики Беларусь от немецко-фашистских захватчиков и Победы советского народа в Великой Отечественной войне» от 25 февраля 2008 г. № 110. В докладах и сообщениях исследователей военной истории из Беларуси, России и Украины, на богатом фактическом материале, с использованием новых архивных документов, новейших достижений отечественной и зарубежной историографии показана многоплановая картина зарождения, становления и массового развертывания сопротивления оккупантам на земле Белоруссии и других республик Советского Союза, раскрыты трагические страницы истории оккупационного режима, проблемы боевого взаимодействия партизанских формирований с частями Красной Армии в ходе освобождения Белоруссии в 1943–1944 гг.

Сборник адресован специалистам и любителям военной истории, преподавателям и студентам, широкому кругу читателей, которым небезразличны героические и трагические страницы прошлого нашей Родины.

Скепьян А.А., Переплетение судеб и культур. Моменты истории белорусско-итальянских отношений. Минск, 2008. – 65 с.

В книге представлены очерки, посвящённые истории белорусско-итальянских культурных связей. В центре внимания личности и деятельность Франциска Скорины, Миколая Гусовского, Миколая Криштофа Радзивилла Сиротки и других деятелей, оставивших заметный след в истории Беларуси и Италии.

Страницы военной истории Гомельщины: материалы науч.-практ. конф. / ред. кол.: А.А.Коваленя и др. – Гомель, 2008. – 236 с.

В сборник включены материалы докладов, посвященные актуальным проблемам, связанным с изучением событий, происходивших на Гомельщине. На основе разнообразных источников рассматриваются вопросы казацко-крестьянской войны 1648–1651гг., события советско-польской войны 1919–1920 гг., оборона войск Красной Армии летом 1941 г. на территории Гомельской и Полесской областей, ход эвакуационных мероприятий, установление оккупационного режима, организация подпольного и партизанского движения, освобождения Гомельщины от немецко-фашистских захватчиков, а также отражение событий Великой Отечественной войны в отечественной и зарубежной историографии.

Траццяк С.А., Брэсцкі мір і грамадска-палітычныя працэсы ў Беларусі: лістапад 1917 – студзень 1919 г. / С.А.Траццяк. – Мінск : Беларус. навука, 2009. – 208 с.

Кніга прысвечана важнай праблеме – паказу месца і ролі Брэсцкага міру 1918 г. у гісторыі грамадска-палітычнага жыцця Беларусі, і ў першую чаргу яго уплыву на развіццё працэсаў дзяржаўнага будаўніцтва і нацыянальна-дзяржаўнага самавызначэння беларускага народа. Храналагічныя рамкі даследавання ахопліваюць час з лістапада 1917 да канца студзеня 1919 г. – ад пачатку перагавораў аб заключэнні «салдацкіх міроў» на расійскім Заходнім фронце Першай сусветнай ванны 1914–1918 гг. да аб’яднання Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі з Савецкай Рэспублікай Літвы ў адзіную Літоўска-Беларускую ССР. Работа напісана на падставе вялікай колькасці крыніц і літаратуры, стварае комплексную карціну грамадска-палітычнага жыцця Беларусі ва ўмовах складвання, дзеяння і распаду Брэст-Літоўскай сістэмы міждзяржаўных адносін на Усходзе Еўропы, а таксама афармленняновай геапалітычнай рэальнасці, звязанай з пачаткам польска-савецкага ваеннага канфлікту.
Прызначаецца для вучоных, выкладчыкаў, студэнтаў і ўсіх, хто цікавіцца гісторыяй Беларусь.

Темушев В.Н., Гомельская земля в конце XV – первой половине XVI века. Территориальные трансформации в пограничном регионе. М.: Квадрига, 2009. – 192 с. Серия «Историко-географические исследования».

Данная книга – первая специальная работа, посвященная судьбе Гомельщины, оказавшейся на порубежье великих княжеств Литовского и Московского, где шла ожесточенная борьба за утверждение их геополитических интересов. К середине XV в. земли Древнерусского государства были поделены Вильной и Москвой. В конце века началась борьба за их перераспределение. За короткое время в результате войн 1486/87–1494 и 1500–1503 гг. московские владения приблизились к территории современной Республики Беларусь. Единственным ее регионом, побывавшим в 1500–1537 гг. под московской властью, была Гомельщина. Автором осуществлена локализация населенных пунктов региона, реконструированы межгосударственные и внутренние границы, определен его внутренний состав периодов литовского и московского управления; рассмотрена история порубежья. Работа осуществлена на большой источниковой базе московско-литовских договоров, посольских книг, актов Метрики ВКЛ, реестров границ, описаний волости; поздние материалы использованы ретроспективно. Регион ярко иллюстрирует трансформацию территории административной единицы в связи с ее пограничным положением. На гомельском участке в первой трети XVI в. началось формирование границ, разделяющих в настоящее время Республику Беларусь и Российскую Федерацию.

«Ты з Заходняй, я з Усходняй нашай Беларусі…». Верасень 1939 г. – 1956 г.: дакументы і матэрыялы. У 2 кн. Кн. 1. Верасень 1939 г. – 1941 г. / склад.: У.І.Адамушка, М.Г.Жылінскі і інш. – Мінск: Беларуская навука, 2009. – 340 с. іл.

«Ты з Заходняй, я з Усходняй нашай Беларусі…». Верасень 1939 г. – 1956 г.: дакументы і матэрыялы. У 2 кн. Кн. 2. Ліпень 1944 г. – 1956 г. / склад.: У.І.Адамушка, М.Г.Жылінскі і інш. – Мінск: Беларуская навука, 2009. – 301 с. іл.
Зборнік падрыхтаваны да Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі “Восень 1939 года ў гістарычным лёсе Беларусi”, прысвечанай 70-годдзю ўз’яднання Заходняй Беларусі з БССР, і з’яўляецца вынікам сумеснай працы вучоных Інстытута гісторыі НАН Беларусі і архівістаў Беларусі і Расіі. У зборніку змешчаны унікальныя архіўныя дакументы, якія адлюстроўваюць падзеі ўз’яднання беларускага народа ў адзінай нацыянальнай дзяржаве, а таксама палітычныя, сацыяльна-эканамічныя і культурныя пераўтварэнні. Большасць дакументальных архіўных матэрыялаў зборніка апублікавана ўпершыню і выклікае цікавасць навукоўцаў і грамадскасці.

Чубур А.А., Константин Михайлович Поликарпович: жизнь, открытия, ученики / А.А. Чубур; науч.ред. О.Н.Левко. – Минск: Белорус. наука, 2009. – 216 с.: ил. – (Серия «Люди белорусской науки»).

Книга о выдающемся белорусском археологе и популяризаторе науки – К.М.Поликарповиче, внесшем бесценный вклад в развитие белорусской и российской археологии, о его открытиях и учениках, посвятивших себя изучению первобытной истории.

Шинкарев В.В., Корзенко Г.В., Иоффе Э.Г. и др. Основы идеологии белорусского государства: учебно-метод. пособие / под общей ред. В.В.Шинкарева – 3-е изд. перераб. и доп. Мн.: БГПУ, 2009. – 275 с.

Курская битва: события, значение, память : материалы Междунар. науч.-практ. конф. / ред. кол. : А.А. Коваленя [и др.]. – Гомель, 2009. – 118 с.

В сборник включены докладов и выступлений, связанные с изучением событий, происходивших в ходе Курской битвы (5 июля – 23 августа 1943 г.). На основе разнообразной источниковой базы рассматриваются вопросы боевых действий на Курской дуге, музеефикации событий Великой Отечественной войны, партизанского движения, роли и значения Курской битвы, а также отражение рассматриваемых событий в отечественной и зарубежной историографии.
Сборник адресован историкам, студентам, музейным работникам, краеведам и всем, кто интересуется историей.

Беларусь: этапы станаўлення дзяржаўнасці (да 90-годдзя з дня ўтварэння БССР) : матэрыялы Міжнар. навук.-практ. канф., Мінск, 18 снеж. 2008 г. / М-ва адукацыі Рэсп. Беларусь, Нац. акад. навук Беларусі [і інш.]; рэдкал. : А.А. Каваленя (старш.) [і інш.]. – Мінск : Выд. цэнтр БДУ, 2009. – 550 с.

У зборнік увайшлі матэрыялы Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі “Беларусь: этапы станаўлення дзяржаўнасці (да 90-годдзя з дня ўтварэння БССР)”, якая прайшла ў Мінску 18 снежня 2008 г. Разглядаюцца розныя аспекты вытокаў і станаўлення беларускай дзяржаўнасці, эвалюцыі яе на савецкай аснове, развіцця Рэспублікі Беларусь як суверэннай дзяржавы. Матэрыялы падаюцца ў аўтарскай рэдакцыі ўдзельнікаў канферэнцыі.
Адрасуецца навукоўцам, выкладчыкам грамадскіх дысцыплін, работнікам культуры, ідэалагічнаму актыву, а таксама ўсім тым, хто цікавіцца гісторыяй нашай Радзімы.

Кривуть В.И. Молодежная политика польских властей на территории Западной Беларуси (1926–1939 гг.) / В.И.Кривуть ; науч. ред. А.А.Коваленя. – Минск : Беларус. навука, 2009. – 254 с.

Монография посвящена проблемам становления и развития молодежной политики польских властей на территории Западной Беларуси. Раскрываются основные направления деятельности правящих кругов межвоенного польского государства в молодежной среде Западной Беларуси в 1926–1939 гг.
Предназначена для ученых, преподавателей, студентов и всех, кто интересуется историей Беларуси.

Археалогія Беларусі : энцыклапедыя. У 2 т. Т. 1. А–К / рэдкал.: Т.У.Бялова (гал. рэд.) (і інш.). – Мінск: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2009. – 496 с.: іл.

У энцыклапедыі асвятляюцца археалагічныя культуры, якія існавалі на тэрыторыі Беларусі і суседніх краін, археалагічныя помнікі (стаянкі, паселішчы, гарадзішчы, селішчы, могільнікі, свяцілішчы і інш.), а таксама даследаваныя археолагамі помнікі архітэктуры сярэднявечча (мураваныя храмы, замкі, палацы і інш.), рэчы матэрыяльнай культуры і унікальныя творы першабытнага мастацтва. Выданне багата ілюстравана каляровымі і чорна-белымі здымкамі, картамі, планамі і схемамі. Разлічана на выкладчыкаў і студэнтаў ВНУ, настаўнікаў сярэдніх школ і ўсіх, хто цікавіцца гісторыяй Беларусі.