Издания 2015 г.

05032014-1 Беларусь: памятное лето 1944 года: материалы Междунар. Науч.- практ. конф., посвящ. 70-летию освобождения Беларуси от нем.-фашист. Захватчиков (Минск, 19-20 июня 2014 г.) / Нац. акад. наук Беларуси, Мин-во обороны Респ. Беларусь; редкол.: А. А. Коваленя і др. – Минск : Беларуская навука, 2015. – 568 с.
В сборнике представлены доклады и сообщения известных белорусских, российских и украинских исследователей военной истории, а также молодых ученых. С использованием новых архивных документов и достижений современной историографии авторы подробно воссоздают многоплановую картину полного освобождения белорусской земли, приводят богатый фактический материал о первых мероприятиях по возрождению мирной жизни. В контексте основной проблематики освещены ключевые аспекты военного искусства, характерные для подготовки и проведения Блорусской стартегической наступательной операции “Багратион”.
Адресован специалистам в области всеобщей и военной истории, преподавателям, учащимся высших и средних учебных заведений, всем, кто интересуется памятными страницами прошлого нашей Родины.
05032014-1 Беларусь праз прызму рэгіянальнай гісторыі : Бяроза і Бярозаўскі рэгіён : зб. навук. арт. / Нац. Акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі. / уклад. : А.А.Скеп’ян, А.Б.Доўнар, рэдкал.: А.А.Каваленя і інш. – Мінск : Беларуская навука, 2014. – 403 с. : іл.
Зборнік прысвечаны розным аспектам гістарычнага развіцця Бярозаўшчыны, самой Бярозы і яе ваколіц. Асноўная ўвага надаецца найбольш вядомай фундацыі К.Л.Сапегі – бярозаўскаму кляштару картузаў, яго гісторыі і лёсу. Зборнік змяшчае артыкулы беларускіх і замежных даследчыкаў.
Адрасаваны прафесійным гісторыкам, выкладчыкам і ўсім тым, хто цікавіцца рэгіянальнай гісторыяй Беларусі.
05032014-1 Научно-организационные связи Академии наук СССР и Академии наук БССР : 1929–1941 гг.: сб. док. / Рос. акад. наук і др.; сост.: Л. Д. Бондарь, Н. В. Токарев, К. Г. Шишкина. – Минск : Беларуская навука, 2015. – 247 с.: ил.
В сборник включены документы и материалы, отражающие становление взаимосвязей между Российской академией наук – АН СССР и Национальной академией наук Беларуси – АН БССР с момента создания Академии наук в Беларуси и до начала Великой Отечественной войны. Показано развитие их отношений во всем многообразии, влияние их на развитие науки. Основу сборника составили документальные материалы из государственных архивов Санкт-Петербурга, Москвы и Минска.
Предназначена для ученых, историков и всех, кто интересуется историей науки в России и Беларуси.
05032014-1 Тегако, Л.И. Дерматоглифика в современном научном познании человека / Л.И. Тегако, Е.Д. Кобылянский; Нац. акад. наук Беларуси, Ин-т истории. – Беларуская наука, 2015. – 191 с.
Освещаются основные проблемы дерматоглифики – науки о кожных рисунках пальцев и ладоней человека.
Представлены новые данные о практическом применении результатов и дерматоглифических исследований в антропологии, генетике, криминалистике, психологии, спортивном отборе. Рассмотрены также проблемы этнорасовой дерматоглифики.
05032014-1 Марфина, О.В. История антропологических исследований в Беларуси / О.В. Марфина; Нац. акад. наук Беларуси, Ин-т истории. – Минск: Беларуская навука, 2015. – 405 с.
Монография посвящена научному анализу антропологических данных, полученных сотрудниками отдела антропологии и экологии Института истории НАН Беларуси в разные исторические периоды. Охарактеризованы морфологические и функциональные особенности современного детского и взрослого населения республики.
Представленная в книге информация рассчитана на антропологов, историков, археологов, этнографов, педагогов, биологов, а также может быть интересна широкому кругу читателей.
05032014-1 Волкаў, М.А. Артылерыя Нясвіжскага замка / М. Волкаў. – Мінск : А.М.Янушкевіч, 2015. – 188 с.
У кнізе на аснове дэтальнага вывучэння разнастайных крыніц разгледжана гісторыя фарміравання і развіцця артылерыі Нясвіжскага замка ў ХVI — ХVIII cтст. Аўтар апісвае ролю артылерыйскага ўзбраення ў сістэме абароны старажытнай радзівілаўскай фартэцыі, звяртае ўвагу на пытанніабслугоўванняі забеспячэння артылерыіамуніцыяй і боепрысамі, арганізацыі і функцыянавання спецыяльных вайсковыхпадраздзяленняў, а таксама прасочвае лёс нясвіжскіх гармат у ХІХ–ХХ стст. Багаты ілюстратыўны матэрыял дэманструе гісторыю артылерыі Нясвіжскага замка і ўнікальнае аздабленне яго гармат.
Для ўсіх, хто цікавіцца гісторыяй узбраення і вайсковай справы Беларусі перыяду Вялікага княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай.
05032014-1 Метрыка Вялікага Княства Літоўскага. Кніга № 272 (1576–1579 гг.) : кніга судовых спраў № 58 (копія канца ХVI ст.) / падрыхт. А. А. Мяцельскі. – Мінск : Беларуская навука, 2015. – 437 с.
Прапануемы чытачу том Метрыкі Вялікага Княства Літоўскага – копія кнігі Метрыкі Вялікага Княства Літоўскага № 272 па агульнай нумарацыі кніг. Гэта адна з тыповых кніг Метрыкі ВКЛ з дакументамі судовых спраў, якія разглядаліся ў часы княжання Стэфана Баторыя. Кніга ўводзіць у навуковы абарот цэлы шэраг матэрыялаў, невядомых дагэтуль даследчыкам, якія адносяцца непасрэдна да штодзённага жыцця розных саслоўяў ВКЛ канца ХVI ст.
Разлічана на гісторыкаў, гісторыкаў права, мовазнаўцаў, асоб, якія займаюцца гістарычнай геаграфіяй, генеалогіяй, дакументазнаўствам і інш.
05032014-1 Актуальные проблемы международных отношений и дипломатии (1918 г. – начало XXI в.) : материалы II Международной научно-практической конференции, Витебск, 23-24 апреля 2015 г. / Вит. гос. ун-т; редкол. : А.П.Косов (отв. ред.)и др.. – Витебск : ВГУ имени П.М. Машерова, 2015. — 320 с.
В научном издании содержатся материалы докладов, посвященные актуальным проблемам международных отношений и дипломатии периода новейшей истории человечества. Может быть полезно исследователям, преподавателям, аспирантам, студентам и всем, кто интересуется историей и современным состоянием международных отношений и дипломатии.
05032014-1 Кутеинский монастырь: прошлое, настоящее, будущее : материалы Междунар. науч.-практ. конф. (Орша, 10 окт. 2014 г.) / Сост.: В.В. Яновская, Р.В. Зенюк ; редколл.:А.А. Коваленя (гл. ред.) и др. – Минск : Белстан, 2015. – 144 с.
В сборник включены доклады участников Международной научно-практической конференции «Кутеинские чтения-2014», прошедшей в Орше в рамках II Республиканского фестиваля «Беларусь Православная». Статьи отражают не только вопросы, касающиеся непосредственно истории Кутеинского Богоявленского монастыря, но и конфессиональной истории Беларуси в целом.
Материалы сборника будут полезны всем, кто интересуется историей Беларуси, а также проблемой сохранения её историко-культурных ценностей.
05032014-1 Третьяк, С. А. Трудный путь к Победе / С. А. Третьяк. – Минск : Беларуская навука, 2015. – 287 с. : ил.
В популярной форме раскрыта история Белорусской стратегической наступательной операции 1944 г., военных кампаний советских и союзнических войск в Европе и на Дальнем Востоке в 1945 г., приведших к сокрушению нацистской Германии и милитаристской Японии и победному завершению Великой Отечественной и Второй мировой войн.
Книга рассчитана на широкий круг читателей.
05032014-1 Матэрыялы па археалогіі Беларусі. Вынікі даследаванняў першабытных і сярэдневяковых помнікаў на тэрыторыі Беларусі (да 120-годдзя з дня нараджэння А.М.Ляўданскага) / Навук.рэд.: В.І.Кошман. – Вып. 26. – Мінск: “Беларуская навука”, 2015. – 382 c.
У чарговым выданні Інстытута гісторыі НАН Беларусі прадстаўлены навуковыя артыкулы, прысвечаныя даследаванню археалагічных старажытнасцей першабытнага часу і эпохі сярэдневякоўя Беларусі і сумежных краін, а таксама прымяненню розных метадаў даследавання археалагічных матэрыялаў і вынікам палявых прац 2012–2013 гг.
Зборнік навуковых артыкулаў разлічаны на археолагаў, гісторыкаў, краязнаўцаў, музейных работнікаў, настаўнікаў і ўсіх тых, хто любіць старажытную гісторыю, цікавіцца матэрыяльнай і духоўнай культурай нашых далёкіх продкаў.
05032014-1 Беларусь праз прызму рэгіянальнай гісторыі : Ашмяны і Ашмянскі рэгіён : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі; уклад. : А.А.Скеп’ян, А.Б.Доўнар; рэдкал.: А.А. Каваленя [і інш.] – Мінск : Беларус. Навука, 2015. – 497 с.
Зборнік прысвечаны розным аспектам развіцця гістарычнага Ашмянскага павета ВКЛ, і змяшчае пашыраныя варыянты дакладаў, якія былі зачытаны на двух міжнародных навуковых канферэнцыях «Гальшанскія чытанні», 2012 і 2014 гг. Галоўны блок артыкулаў прысвечаны розным аспектам гісторыі і культуры Ашмяншчыны. У зборніку змешчаны артыкулы пра археагічнае вывучэнне Ашмяншчыны, пра гістарычнае мінулае Ашмян у новы і навейшы час, пра архітэктурную спадчыну рэгіёна і інш. Матэрыялы зборніка накіраваны на больш глыбокае вывучэнне гісторыі Беларусі на прыкладзе Ашмянскага краю.
Разлічаны на прафесійных гісторыкаў, выкладчыкаў і ўсіх тых, хто цікавіцца рэгіянальнай гісторыяй Беларусі.
05032014-1 Палеоантропология Беларуси / И.И. Саливон и др.; науч.ред.: И.И. Саливон, С.В. Васильев ; Нац. акад. наук Беларуси, Ин-т истории. – Минск : Беларуская навука, 2015. – 369 с.
Коллективная монография посвящена истории развития палеоантропологических исследований как важного источника сведений о биологических особенностях людей по свойствам их костных останков из археологических раскопок погребений разных исторических периодов, в том числе и на территории Беларуси.
Описаны методы изучения биологических особенностей древнего населения. Показана роль палеоантропологических данных в уточнении направления миграционных потоков и межэтнического взаимодействия населения в разные исторические периоды как одного из факторов биологической изменчивости популяций. Основная часть монографии содержит сведения о территориальной вариабельности физического типа городского и сельского населения на территории Беларуси в эпоху средневековья, а также сельских групп белорусов в конце XVIII-XIX вв.
Адресована историкам, этнологам, педагогам, специалистам медико-биологического направления в науке, а также всем, кто интересуется историей родного края и антропологическими характеристиками предков белорусов.
05032014-1 Воронкова, И.Ю. Военные конфликты на Дальнем Востоке и Беларусь : 1921–1941 гг. / И. Ю. Воронкова. – Минск : Беларуская навука, 2015. – 300 с.
Рассмотрена история военных конфликтов на территории Китая, Монголии, советского Забайкалья и Приморья на протяжении двадцатилетнего периода между двумя мировыми войнами. Основное внимание уделено причинам и обстоятельствам участия в них представителей белорусского народа и военнослужащих Белорусского военного округа. Приведены примеры гуманитарных акций солидарности жителей БССР с борьбой китайского и монгольского народов за национальную независимость.
05032014-1 Вклад белорусского народа в Победу в Великой Отечественной войне / А.М.Литвин [и др.] ; редкол.: А.А.Коваленя (гл. ред.) [и др.]. – Минск : Беларуская навука, 2015. – 495 с.
В издании рассматриваются вопросы участия белорусов и уроженцев Беларуси в важнейших событиях Великой Отечественной войны, характеризующие общий вклад населения республики в Победу. На большом фактическом материале, почерпнутом из опубликованной литературы и ранее неизвестных архивных документов, на многочисленных примерах комплексно исследуется массовый героизм белорусского народа на фронтах войны, раскрывается самоотверженная борьба патриотов в рядах партизан и подполья, участие белорусов и уроженцев республики в европейском движении Сопротивления и в составе войск антигитлеровской коалиции, героический труд в советском тылу и в восстановлении разрушенной войной экономики, социальной сферы, науки и культуры.
05032014-1 Чикалова, И.Р. Партии, профессиональные союзы, женские организации во Франции, Германии, Великобритании (1815–1914) / И.Р. Чикалова. – Минск : Беларуская навука, 2015. – 392 с.
В монографии на примере Франции, Германии и Великобритании рассматривается становление и развитие общественных институтов, их место в социально-политических системах европейских стран в хронологических границах 1815–1914 гг. Показывается место в общественной жизни предшественников политических партий – тайных обществ, клубов и «движений», рассматривается процесс создания правовых основ регулирования деятельности общественных институтов, возникновение и деятельность социально-политических, хозяйственных, культурно-просветительских союзов, организаций, объединений, в том числе политических партий, союзов предпринимателей, профессиональных союзов рабочих, объединений служащих и инженерно-технических работников, женских организаций, охарактеризована социальная база партий и общественных объединений, показывается эволюция основных направлений социально-политических стратегий правивших элит рассматриваемых государств в отношении общественно-политической активности разных социальных групп населения.
05032014-1 Калечыц, А.Г Першыя людзі на зямлі Беларусі : для сярэд. і ст. шк. ўзросту / А.Г. Калечыц. – Мінск : Беларус. Энцыкл. імя П.Броўкі, 2015. – 120 с.
У даступнай форме выкладаецца працэс станаўлення чалавека, яго распаўсюджання па зямным шары, пранікнення і рассялення на тэрыторыі Беларусі. Прыводзяцца апошнія даныя, атрыманныя археолагамі краіны падчас раскопак самых старажытных помнікаў. Аповед вядзецца з улікам цеснай сувязі чалавека і асяроддзя ў кантэксце агульнапланетарных прыродных з’яў.
05032014-1 Міхаіл Паўлавіч Касцюк / Нац. Акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі ; уклад. А. І. Каралёў. – Мінск : Беларуская навука, 2015. – 98 с. іл. – (Біябібліяграфія вучоных Беларусі)
У выданні адлюстраваны асноўныя вынікі навуковай, навукова-арганізацыйнай, педагагічнай грамадскай дзейнасці акадэміка НАН Беларусі, акадэміка Цэнтральнай Еўрапейскай Акадэміі навукі і мастацтва, лаўрэата прэміі імя акадэміка В.А. Капцюга Сібірскага аддзялення Расійскай акадэміі навук і Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, доктара гістарычных навук, прафесара Міхаіла Паўлавіча Касцюка. Разлічана на навуковую грамадскасць і ўсіх, хто цікавіцца гісторыяй беларускай навукі.
05032014-1 Гістарычна-археалагічны зборнік / Гал. рэд.: А.А.Каваленя. Вып. 30. – Мінск: Беларус. навука, 2015 . – 368 с.
Інстытут гісторыі НАН Беларусі працягвае выданне “Гістарычна-археалагічнага зборніка”. Дадзены выпуск прысвечаны 95-годдзю з дня нараджэння І.М. Ігнаценкі. У зборніку змешчаны артыкулы вядучых вучоных-гісторыкаў Беларусі, якія прааналізавалі найноўшыя дасягненні гістарычнай навукі, паказалі найбольш знакавыя адкрыцці гісторыкаў, археолагаў і антраполагаў. У артыкулах вучоных з Беларусі, Расіі і Украіны раскрываюцца сучасныя погляды на актуальныя праблемы айчыннай і замежнай гісторыі ад першабытнасці да сучаснасці.
Выданне разлічана на прафесійных вучоных-гісторыкаў, археолагаў, выкладчыкаў, студэнтаў і аспірантаў, шырокае кола чытачоў, якія неабыякава ставяцца да гістарычнага мінулага.
05032014-1 Жлутка, А.А. Лацінская актавая палеаграфія / А.А. Жлутка. – Мінск : БелНДІДАС, 2015. – 202 с.
У дапаможніку па лацінскай актавай палеаграфіі разглядаюцца пытанні развіцця і функцыянавання лацінскага дакументальнага пісьма ад Антычнасці да Новага часу з акцэнтам на графіку сярэдневяковых пісьмовых помнікаў, у тым ліку датычных гісторыі Беларусі і ВКЛ.
Выданне забяспечана адпаведным ілюстрацыйным матэрыялам. Яно будзе запатрабавана для навуковых даследванняў самых розных гістарычных кірункаў і можа быць карысным для архівістаў і археографаў, гісторыкаў, спецыялістаў у галіне гісторыі культуры, палеографаў і лінгвістаў, студэнтаў гісторыка-філалагічных спецыяльнасцей, аматараў гісторыі.
05032014-1 Віцебшчына ў гады Вялікай Айчыннай вайны : зб. навук. арт. / склад.: А.А. Крыварот [і інш.] ; рэдкал.: А.А.Каваленя (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск : Беларуская навука, 2015. 311 с.
Выданне прысвечана 70-годдзю вызвалення Віцебшчыны ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў. Зборнік змяшчае артыкулы, якія раскрываюць розныя аспекты жыцця насельніцтва Віцебшчыны і іншых рэгіёнаў Беларусі ў перыяд Вялікай Айчыннай вайны і першае пасляваеннае дзесяцігоддзе. Асвятляецца ўдзел насельніцтва Віцебскай вобласці ў барацьбе з германскімі акупантамі на фронце і ў тыле ворага.
Адрасуецца гісторыкам, архівістам, краязнаўцам, музейным работнікам, педагогам, студэнтам, усім, хто цікавіцца айчыннай гісторыяй.
05032014-1 Материалы и исследования по археологии России и Беларуси: “Культурное взаимодействие древних сообществ конца VII-II тыс. до н.э. верховьев Западной Двины и Днепра (технологические и хозяйственные аспекты)” — Санкт-Петербург: Издательство «Инфинити», 2014. — 136 с.
Сборник статей подготовлен творческим содружеством археологов России (г. Санкт-Петербург — Институт истории материальной культуры РАН, Российский этнографический музей; г. Ростов-на- Дону — Ростовский областной музей краеведения) и Беларуси (г. Минск — Институт истории НАИБ, Белорусский государственный университет) по результатам комплексного исследования материалов памятников на территории России и Беларуси при поддержке международных проектов РГНФ № 10-01-0055За/м и № 13-21-01003а/м.
Сборник содержит статьи ведущих специалистов России и Беларуси посвященные вопросам хронологии, реконструкции облика поселений и особенностей хозяйственной деятельности в мезолите — неолите и раннем бронзовом веке Восточной Европы.
Сборник предназначен научным сотрудникам, преподавателям ВУЗов, аспирантам и студентам исторических факультетов, учителям истории и всем интересующимся древней историей.
05032014-1 Крыварот А.А. Узаемадзеянне партызанскіх фарміраванняў Беларусі і Расіі ў гады Вялікай Айчыннай вайны / А.А. Крыварот. — Мінск : Беларуская навука, 2015. — 239 с.
Манаграфія прысвечана ўзаемадзеянню беларускіх і расійскіх партызанскіх фарміраванняў у гады Вялікай Айчыннай вайны. Упершыню ў гістарыяграфіі зроблена спроба сістэмнага і комплекснага даследвання сумесных дзеянняў партызан Беларусі і Расіі на працягу 1941-1944 гг. па арганізацыі і ўмацаванні партызанскіх атрадаў, брыгад, часовых злучэнняў пры нанясенні ўдараў па камунікацыях германскіх войск і яго апорных пунктах (гарнізонах, паліцэйскіх участках, валасных управах), пры адбіцці карных экспедыцый акупацыйных сіл.
05032014-1 Актуальные вопросы антропологии / Сборник научных трудов. — Минск : Беларуская навука, 2015. — 601 с.
Представлены результаты исследований последних лет по трем важнейшим направлениям антропологии: историческому, биологическому и медицинскому, а также по смежным областям. Рассмотрены вопросы применения новых методических подходов в изучении древнего и современного населения.
Предназначен для антропологов, историков, биологов, медиков, педагогов, этнографов. Будет интересен широкому кругу читателей, интересующихся проблемами происхождения, роста и развития человека.
05032014-1 Метрыка Вялікага Княства Літоўскага. Кніга 42 (1556-1562 гг.) : Кніга запісаў № 42 (копія канца ХVI ст.) / Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут гісторыі ; падрыхт. В.С.Мянжынскі. — Мінск : Беларуская навука, 2015. — 190 с.
Метрыка № 42 — унікальны збор дакументаў, якія асвятляюць сацыяльна-эканамічныя працэссы на тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага (у асноўным у Заходняй Беларусі, Літве, Украіне, Падляшшы (сучаснай тэрыторыі Польшчы)) часоў правядзення валочнай памеры (1556-1562 гг.). Большасць дакументаў прысвечана становішчу гаспадарскіх слуг (стральцоў, кухараў, адверных, абрусных і інш.
05032014-1 Калечыц, А.Г. У гасцях у далёкіх продкаў / А.Г.Калечыц ; ДНУ «Ін-т гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі» ; ДУА «Мін. абл. ін-т развіцця адукацыі». – Мінск : Мін. абл. ІРА, 2015. – 52 с.
Калі ўзнікла планета Зямля і на якім этапе яе развіцця з’явіўся чалавек? Калі ён упершыню трапіў на зямлю Беларусі? Як жыў, чым харчаваўся, як апранаўся, на якіх жывёл паляваў? Пра ледавікі і мамантаў, фарбы і спосабы апрацоўкі крэменю і шмат пра што іншае даведаецца чытач гэтай кнігі. Яна будзе цікавай для тых, хто любіць гісторыю, геаграфію, біялогію, а можа, нават марыць стаць археолагам.
Кніга прызначана для школьнікаў сярэдняга і старшага ўзросту.
05032014-1 Третьяк, С.А. Операция «Одер»: падение Берлина / С.А. Третьяк ; ГНУ «Ин-т истории Национальной академии наук Беларуси» ; ГУО «Мин. обл. ин-т развития образования». – Минск : Мин. обл. ИРО, 2015. – 52 с.
В книге в популярной форме рассказывается о Берлинской стратегической наступательной операции 1945 года, приведшей к сокрушению нацистской Германии и победному завершению Великой Отечественной войны. Подробным образом рассмотрены военные планы и боевые действия советских, германских и англо-американских войск на берлинском направлении весной 1945 года.
Книга будет интересна старшим школьникам и всем, кто интересуется историей.
05032014-1 Канфесійны фактар у сацыяльным развіцці Беларусі (канец ХVIII — пачатак ХХ ст.) / В.В. Яноўская ; Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі. — Мінск : Беларуская навука, 2015. — 496 с.
У манаграфіі разгледжаны пытанні ўключэння праваслаўнай і рымска-каталіцкай цэркваў беларуска-літоўскіх губерняў у прававую сістэму Расійскай імперыі; прасочана эвалюцыя імперскай палітыкі ў адносінах да ўніяцкай царквы; прааналізаваны мерапрыемствы па арганізацыі мусульман і іўдзеяў далучаных зямель; вызначана прававое рэгуляванне дзейнасці пратэстантаў, старавераў і межканфесійных адносін. Даследвана дзейнасць навучальных устаноў розных канфесій, паказаны іншыя механізмы ўплыву канфесій на сацыяльнае развіццё беларускага грамадства, такія як канфесійны друк і дабрачыннасць.