Сокольчик Елена Эдвардовна

Родилась 27 апреля 1985 г. в д. Детки Вороновского района Гродненской области. В 2007 г. окончила исторический факультет Белорусского государственного педагогического университета имени М. Танка по специальности «История. Иностранный язык (немецкий)», в 2008 г. — магистратуру данного учреждения. В 2008—2011 гг. обучалась в очной аспирантуре Института истории НАН Беларуси. В декабре 2011 г. защитила кандидатскую диссертацию по теме «Дакументальныя матэрыялы па гісторыі паўстання 1863—1864 гг. у архівасховішчах Беларусі» (07.00.09 — историография, источниковедение и методы исторического исследования). Научный руководитель — кандидат исторических наук, доцент В.В. Яновская. Постановлением Президиума Высшей аттестационной комиссии Республики Беларуси от 28.01.2015 г. присвоено ученое звание «доцента» по специальности «история».

Трудовая деятельность:
С 16 ноября 2011 г. работала на должности младшего научного сотрудника, с 1 мая 2012 г. — научный сотрудник, с 1 июня 2013 г. — старший научный сотрудник отдела историографии и методов исторических исследований, с 2021 г. — отдел истории Беларуси конца XVIII — начала XX вв, с 1 октября 2024 г. — ведущий научный сотрудник.

Преподавательская деятельность:
Работала в Белорусском государственном университете на должности старшего преподавателя кафедры истории России. Читала курсы «Феномен источника в изучении общественно-политических движений второй половины XIX в. в Российской империи (на примере восстания 1863—1864 гг.)», «Великая Отечественная война советского народа (в контексте Второй мировой войны)», «Университетоведение».

Сфера научных интересов:

• Социальная история Беларуси ХІХ — начала ХХ вв.
• Источниковедение ХІХ — начала ХХ вв.
• Историография ХІХ — начала ХХ вв.

Публикации:
Автор более 100 научных работ, из них:
Монографии:

• Паўстанне 1863—1864 гг.: вядомыя і невядомыя крыніцы беларускіх архіваў / А. Э. Фірыновіч. — Мінск: Беларус. навука, 2013. — 315 с.

Разделы в коллективных монографиях:

• Навагрудак у складзе Расійскай імперыі // Гісторыя Навагрудка — з глыбінь вякоў да нашых дзён М.П. Касцюк [і інш.]. — Мінск: Белстан, 2014. — С. 280—363.
• Гістарыяграфія і крыніцы. Пратэстная актыўнасць грамадства напярэдадні і падчас паўстання 1863—1864 гг. Палітычнае становішча ў сярэдзіне 1860-х гг. — 1904 г. Рэвалюцыйныя падзеі 1905—1907 гг. Адносіны грамадства да рэвалюцыі 1905—1907 гг. // Грамадска-палітычнае жыццё ў Беларусі, 1772—1917 гг. / А.У. Унучак і [і інш.].; рэдкал.: В.В. Даніловіч (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: Беларуская навука, 2018. — С. 7—60, 301—363.
• Крыніцы // Канфесійны фактар у сацыяльным развіцці Беларусі (канец XVIII — пачатку ХХ ст.) / В.В. Яноўская [і інш.]; навук. рэд. В.В. Яноўская; Нац. акад. навук Беларусі, Інстытут гісторыі . — Мінск: Беларуская навука, 2015. — С. 6—10.
• Жизнь и деятельность академика Е.Ф. Карского: сб. док. и материалов. В 2 ч. Ч. 1. Проблемы истории культуры Беларуси в документальном наследии Е.Ф. Карского. Материалы семьи // Сост. части Сокольчик Е.Э., Унучек А.В. [и др.]; отв. ред. Л.Д. Бондарь [и др.]; Нац.акад. наук Беларуси, Ин-т истории, Санкт-Петерб. ф-л Арх. Рос. акад. наук. — Минск: Беларуская навука, 2020. — 442 с.
• Историография и источники. Библиография. Именной указатель. Географический указатель. Хронология событий. Меры длины и веса // История Белорусской железной дороги. Из века ХІХ – в век ХХІ / В. В. Яновская и др. – Минск: Маст. літ., 2012. – С. 10–27; 877–897; 902–955.
• У віхуры ваенна-палітычных падзей (у сааўтарстве з В. В. Яноўскай) // Гісторыя Пінска. Ад старажытнасці да сучаснасці: да 915-й гадавіны з першага летапіснага ўпамінання / А. М. Літвін [і інш.]. – Мінск: Выш.шк., 2012. – С. 307–324.
• У складзе Расійскай імперыі (у сааўтарстве з В. В. Яноўскай) // Полацк, 1150: фотаальбом / склад. У. П. Свентахоўскі і інш.; рэд. савет: А. М. Косінец і інш. – Мінск: Беларус. Энцыкл. імя П. Броўкі, 2012. – С. 242–259.

Учебники и учебные пособия:

• Фиринович Е.Э., Кохнович В.А., Жарко С.Б. История России и Украины (с древнейших времен до начала XVII в.)

Важнейшие научные статьи:

• Baltarusiškų ir lietuviškų gubernijų cyventojų antivyriasybinės kovos formos ir metodai 1863—1864 m. Sukilime // 1863—1864 m. Sukilimas: istorija ir atmintis/ sudarytojai Zita Medišauskienė, Darius Staliūnas. — Vilnius: Lietuvos istorijos innstitutas, 2016. — S. 43—56.
• Акадэмік Я.Ф. Карскі — невядомыя дакументы і факты Сакольчык А., Унучаук А., Глеб М., Траццяк С. // Гістарычна-археалагічны зборнік. — 2016. — Вып. 31. — С. 11—17.
• У пошуку платформы грамадска-палітычнай актыўнасці беларуска-літоўскага рэгіёну (70-я — пач. 80-х гг. ХІХ ст.) // Беларусь і суседзі: шляхі фарміравання дзяржаўнасці, міжнацыянальны і міждзяржаўныя адносіны. — 2014. — Вып. 3. — С. 32—37.
• Гістарыяграфія рэвалюцыйных падзей 1905—1907 гг. // Гістарычна-археалагічны зборнік. — 2015. — Вып. 30. — С. 250—255.
• Мінскае вучнёўства у рэвалюцыйных падзеях 1905—1907 гг. // Знакамітыя мінчане. Мінск і Міншчына ў падзеях рэвалюцыі 1905—1907 гг.: Матэрыялы ІХ беларуска-польскай навук.-тэарэтыч. канф., Мінск, 10 верасня 2—15 г. / Польскі Інстытут у Мінску, ПУА «БІП-Інстытут правазнаўства»; рэдкал. А. Вялікі [і інш.]. — Мінск: Выд. В. Хурсік, 2016. — С. 59—66.
• «Вербальныя практыкі» грамадска-палітычнай актыўнасці насельніцтва беларуска-літоўскіх губерняў у 1905—1907 гг. // Гістарычна-археалагічны зборнік. — 2018. — Вып. 33. — С. 20—35.
• «Нядобранадзейная» Рэчыца і яе жыхары ў часы паўстання 1863—1864 гг. // Рэчыцкі край: да 150-годдзя з дня нараджэння Мітрафана Доўнар-Запольскага: зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі, Гомел. дзярж. ун-т ім. Ф. Скарыны, Рэчыц. Райвыканкам ; уклад.: А.Б. Доўнар, В.М. Лебедзева; навук. рэд. В.Ф. Голубеў. — Мінск: Беларуская навука, 2019. — С. 312—318.
• Паўстанне 1863—1864 гг. у беларуска-літоўскіх губернях // Вялікі гістарычны атлас Беларусі. Т.3. Мінск: Белкартаграфія, 2016. — С. 48.
• Паўстанне 1863—1864 гг. у беларуска-літоўскіх губернях // Гістарычны атлас Беларусі. — Мінск : Белкартаграфія, 2020. — С. 178.
• Успаміны Эдварда Вайніловіча як крыніца па гісторыі дзяцінства і юнацтва ХІХ ст. на тэрыторыі беларуска-літоўскіх губерняў // Беларусь, Свіслацкі край і Эдвард Вайніловіч (да 765-годдзя г. Свіслач): матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі, г. Свіслач, 13—14 жніўня 2021 г. / Ін-т гіст. НАН Беларусі; рэд. кал.: А.А. Каваленя (навук. рэд.) [і інш.]; У.С. Пуцік (адк. рэд.). — Мінск: ІВЦ «Мінфіна», 2021. — С. 32—47.
• Сістэма аховы правапарадку беларуска-літоўскіх губерняў другой паловы ХІХ — пачатку ХХ ст.: гістарыяграфія праблемы // Пічэтаўскія чытанні — 2021: 100 гадоў БДУ — першаму ўніверсітэту Беларусі: матэрыялы міжнар. навук.-тэарэтыч. канф., Мінск, 27 — 28 кастр. 2021 г. / Беларус. дзярж. ун-т; рэдкал.: А. Д. Кароль (гал. рэд.)[і інш.]; навук. рэд. М. Ф. Шумейка, А. А. Яноўскі. — С. 708—716.
• Мясцовыя ініцыятывы ў спробах рэфармавання сельскай паліцыі беларуска-літоўскіх губерняў сярэдзіны 70-х гг. ХІХ ст. // «Долгий ХІХ век» в истории Беларуси и Восточной Европы: исследования по новой и новейшей истории: сб. науч. ст. — Вып. 6. — 2022. — С. 217—225.
• Паліцэйская рэформа 1862 г. у беларуска-літоўскіх губернях: тэорыя і практыка // Научные труды РИВШ. Исторические и психолого-педагогические науки: сб. науч. статей. — Вып. 22, Ч. 2. — 2022. — С. 168—175.
• «Воровки» в белорусском городском социуме второй половины ХІХ в.: взгляд на проблему сквозь призму отдельных судеб и историй // Прошлое, память, нарратив: гендерное измерение повседневности. Материалы XV Международной научной конференции РАИЖИ и ИЭА РАН, Пенза, 29 сент. — 2 окт. 2022 г. / отв. ред. Н. Л. Пушкарева, сост. А. И. Громова, А. В. Жидченко: в 2 ч. — М.: ИЭА РАН, 2022. — Ч. 1. — С. 184—188.
• З гісторыі дзейнасці «Рыцараў зялёнага поля» ў Мінску: некаторыя аспекты гарадскога побыту канца ХІХ ст. // Мінск і мінчане: дзесяць стагоддзяў гісторыі: да 955-годдзя горада: зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі; уклад. Р. А. Аляхновіч; рэдкал В.Л. Лакіза [і інш.]. – Мінск: Беларуская навука, 2023. – С. 304–314.
• Крадзяжы ў гарадской прасторы беларуска-літоўскіх губерняў другой паловы XIX ст. // «Долгий ХІХ век» в истории Беларуси и Восточной Европы: исследования по Новой и Новейшей истории: сб. науч. тр. Вып. 7: в 2 ч. Ч. 2 / редкол.: И. А. Марзалюк (пред.) [и др.]. – Минск: РИВШ, 2023. – С. 58–67.
• Сямейныя канфлікты на рэлігійнай глебе: некаторыя праблемы і калізіі беларуска-літоўскіх губерняй 2-й пал. ХІХ ст. // 1030-летие Православной Церкви в Беларуси: история и современность: сборник статей участников Международной научной конференции, Республика Беларусь, 9 июня 2022 г./ Белорусская Православная Церковь, Национальная академия наук Беларуси. – Минск: Издательство Минской духовной академии, 2023. – С. 224–232.
• Правапарушэнні масавага характару насельніцтва на тэрыторыі Беларусі ў другой палове ХІХ – пачатку ХХ ст.: гістарыяграфія пытання // Пічэтаўскія чытанні – 2023: інстытуцыянальныя змены ў гуманітарнай сферы як адлюстраванне палітычных і эканамічных працэсаў. Мат-лы міжнароднай навуковай канферэнцыі, прысвечанай 80-годдзю аднаўлення работы БДУ на станцыі Сходня і 145-годдзю з дня нараджэння У.І. Пічэты. Мінск, 11 кастр. 2023 г. – Мінск: БДУ, 2023. – С. 306–312.
• Урадавыя мерапрыемствы па рэфармаванні агульнай павятовай паліцыі беларуска-літоўскіх губерняў (канец 70-х гадоў XIX – пачатак XX стагоддзя) // Гістарычна-археалагічны зборнік. – Вып. 37. – 2023. – С. 128–135.
• 3 гісторыяй па жыцці (да юбілею Наталлі Васільеўны Анофранка) // Гістарычна-археалагічны зборнік. – Вып. 37. – 2023. – С. 253–255.
• Сэрцам адданая гістарычнай навуцы (да юбілею Алены Мікалаеўны Філатавай) // Гістарычна-археалагічны зборнік. – Вып. 37. – 2023. – С. 261–264.
• Сямейныя крадзяжы як феномен рэчаіснасці беларуска-літоўскага грамадства другой паловы ХІХ ст. // Генеалогія і сямейная гісторыя Беларусі: актуальныя праблемы і задачы: зб. навук. арт. / Нац. Акад. навук Беларусі, Цэнтр. Навук. б-ка імя Я. Коласа; уклад.: В.В. Урублеўскі; рэдкал.: С. С. Юрэцкі (гал. рэд.) [і інш.]. – Мінск: Беларуская навука, 2024. – С. 261–273.
• Сапраўдны чалавек навукі (да 50-годдзя Н.Я. Новік) // Гістарычна-археалагічны зборнік. – Вып. 38. – 2024. – С. 243–245.
  Жаночае аблічча крадзяжоў у беларуска-літоўскіх губернях другой паловы ХІХ ст. скрозь прызму інфармацыйных магчымасцей дакументальных матэрыялаў Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі // Архівы і архівісты Беларусі: рух па шляху развіцця: матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі, прысвечанай 85-годдзю Нацыянальнага гістарычнаг архіва Беларусі, Мінск, 4 ліпеня 2023 г. / рэдкал.: А.Л. Воінаў (старшыня) [і інш.]. – Мінск: НГАБ, 2024. – С. 103–112.
• Агульная выканаўчая паліцыя беларуска-літоўскіх губерняў у пачатку 60-х гг. ХІХ ст.: праблемы і асаблівасці функцыянавання // Дзятлава і Дзятлаўскі край: гісторыя і сучаснасць: матэрыялы навукова-практычнай канферэнцыі, г. Дзятлава, 15 верас. 2023 г. / Ін-т гіст. НАН Беларусі; рэд. кал.: В.Л. Лакіза (навук. рэд.) [і інш.]; У. С. Пуцік (адк. рэд.). – Мінск: ІВЦ «Мінфіна», 2024. – С. 208–218.
• Праблема падкідышаў у гісторыі сям’і беларускага грамадства другой паловы ХІХ ст. // Генеалогія і сямейная гісторыя Беларусі: вопыт міждысцыплінарных даследаванняў: зб. навук. арт. / Нац. Акад. навук Беларусі, Цэнтр. Навук. б-ка імя Я. Коласа; уклад.: В.В. Урублеўскі; рэдкал.: С. С. Юрэцкі (гал. рэд.) [і інш.]. – Мінск: Беларуская навука, 2025. – С. 148–164.
• З’ява інфантыцыду ў беларускім грамадстве другой паловы ХІХ – пачатку ХХ стагоддзя // Гістарычна-археалагічны зборнік. – Вып. 39. – 2025. – С. 59–68.
• «И от рождения несчастный, Ты не узнаешь, где твой род»: гісторыі мінскіх падкідышаў другой паловы ХІХ ст. // Мінск і мінчане: дзесяць стагоддзяў гісторыі: старонкі гарадскога жыцця: зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі; уклад. Р. А. Аляхновіч; рэдкал.: В. Л. Лакіза (гал. рэд.) [і інш]. – Мінск: Беларуская навука, 2025. – С. 362–378.
• «Случай смерти предать воли божьей»: праблема бытавога самагубства ў беларускім грамадстве другой паловы ХІХ – пачатку ХХ ст. // «Долгий XIX век» в истории Беларуси и Восточной Европы: Материалы VII Международной научной конференции, Минск, 22–23 мая 2025 г. / Белорусский государственный экономический университет, Институт истории НАН Беларуси, Республиканский институт высшей школы; редкол.: С. Ф. Шимукович (отв. ред.) [и др.]. – Минск: РИВШ, 2025. – С. 156–165.
• Праблема самагубстваў у беларускім грамадстве другой паловы ХІХ – пачатку ХХ ст.: гістарыяграфія пытання і актуальнасць яго вывучэння // Пичетовские чтения – 2025: подвиг народа бессмертен: материалы междунар. науч.-практ. конф., посвящ. 80-летию Победы в Великой Отечественной войне), Минск, 24 окт. 2025 г. / Белорус. гос. ун-т; редкол.: А. Г. Кохановский (гл. ред.) [и др.]. – Минск: БГУ, 2025. – С. 307–313.
• Гісторыя як сэнс жыцця (да 75-годдзя Валянціны Васільеўны Яноўскай) // Гістарычна-археалагічны зборнік. – Вып. 39. – 2025. – С. 7–16.
• Крадзяжы ў штодзённасці беларускага сялянства другой паловы ХІХ ст. (па матэрыялах Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі) // Архіварыус: зборнік навуковых артыкулаў і паведамленняў. – Вып. 23. – 2025. – С. 170–180.

Научные стипендии, гранты и премии:
Стипендия Президента Республики Беларусь для аспирантов на 2011 г. Грант НАН Беларуси для молодых ученых на 2010—2011 гг. Премия НАН Беларуси для молодых ученых имени В. Ф. Купревича на 2015 г.