Отдел археологии первобытного общества

В составе Центра археологии Беларуси
Отдел создан в 2005 г. на базе отдела археологии каменного и бронзового веков и отдела археологии железного века.
Адрес: Институт истории НАН Беларуси, 220072, г. Минск,
ул. Академическая, 1, каб. 208, 404а, 404б.
Тел.: (+375 17) 378-18-93,
379-13-22
e-mail: amedved@tut.by

Заведующий отделом:
кандидат исторических наук
Чернявский Максим Михайлович

В отделе работают:
гл.н.с., д.и.н., проф. Колечиц Елена Геннадьевна;
вед.н.с., к.и.н., доц. Шадыро Вадим Иосифович;
вед.н.с., к.и.н. Кривальцевич Николай Николаевич;
ст.н.с., к.и.н. Дубицкая Наталья Николаевна;
ст.н.с., к.и.н. Медведев Александр Михайлович;
ст.н.с., к.и.н. Езепенко Игорь Николаевич;
н.с. Линевич Сергей Борисович;
н.с. Вашанов Александр Николаевич;
н.с. Ткачева Мария Ивановна;
н.с. Ткачев Олег Юрьевич;
н.с. Велент-Щербач Светлана Сергеевна;
н.с. Лебедь Вероника Александровна;
н.с. Вороненко Олег Васильевич.


При отделе проходит обучение аспирант
Арабей Алеся Сергеевна.

Основные направления научных исследований отдела:

  • • археологические разведки и раскопки памятников каменного, бронзового и железного веков;
  • • изучение первоначального заселения территории Беларуси;
  • • неалитизацыя и переход от присваивающих к производящим формам хозяйствования;
  • • генезис и исторические судьбы населения в течение каменного, бронзового и железного веков;
  • • материальная и духовная культура населения в палеолите, мезолите, бронзовом и железном веках;
  • • хронология и периодизации первобытной истории Беларуси.

Общая тема исследовательской работы в 2016—2020 гг.:
«Белорусские земли в первобытную эпоху (каменный, бронзовый, железный века)».

Важнейшие результаты научных исследований отдела:

  • • разработана концепция формирования и развития экологических подсистем в позднем плейстоцене — раннем голоцене, развития культур каменного века на территории Белорусского Полесья;
  • • выделены доминирующие культурные компоненты в первобытной истории Поднепровья: общеевропейский горизонт культуры шнуровой керамики, классические фазы среднеднепровской культуры (с активным воздействием катакомбной культуры), а также региональные группы памятников (типа Мохов 4) и группа памятников типа культурного круга Бабино;
  • • осуществлены широкомасштабные спасательные исследования в зонах строительства Гродненской ГЭС на р. Неман, Белорусской АЭС, дорог и газопроводов, на месте строительства Нежинского калийного комбината (городище Обчин) и др.;
  • • во время ежегодных полевых исследований во всех регионах Беларуси обнаруживаются новые источники для характеристики материальной и духовной культуры первобытного населения Беларуси.

Важнейшие разработки отдела нашли отражение в ряде научных статей, а также в монографиях:

    Калечыц, А.Г. Чалавек i асяроддзе: каменны век, Заходняе Палессе / А. Г. Калечыц. — Miнск: Беларуская навука, 2018. — 584 с.
    Манаграфія — плён 20-гадовай працы аўтара на тэрыторыі Заходняга Палесся. На базе комплекснага аналізу вынікаў археалагічных даследаванняў на помніках гэтага рэгіёна i выкарыстання даных палеагеаграфічнага вывучэння пабудавана канцэпцыя паслядоўнага засялення палескіх абшараў ад моманту, калі першыя людзі ступілі на гэтую тэрыторыю, да пачатку эпохі выкарыстання металаў. Разлічана на гісторыкаў, археолагаў, выкладчыкаў i студэнтаў ВНУ краязнаўцаў i ўcix, хто цікавіцца гісторыяй нашага краю.
    05032014-1 Калечыц, А.Г Першыя людзі на зямлі Беларусі : для сярэд. і ст. шк. ўзросту / А.Г. Калечыц. – Мінск : Беларус. Энцыкл. імя П.Броўкі, 2015. – 120 с.
    У даступнай форме выкладаецца працэс станаўлення чалавека, яго распаўсюджання па зямным шары, пранікнення і рассялення на тэрыторыі Беларусі. Прыводзяцца апошнія даныя, атрыманныя археолагамі краіны падчас раскопак самых старажытных помнікаў. Аповед вядзецца з улікам цеснай сувязі чалавека і асяроддзя ў кантэксце агульнапланетарных прыродных з’яў.
    05032014-1 Калечыц, А.Г. У гасцях у далёкіх продкаў / А.Г.Калечыц ; ДНУ «Ін-т гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі» ; ДУА «Мін. абл. ін-т развіцця адукацыі». – Мінск : Мін. абл. ІРА, 2015. – 52 с.
    Калі ўзнікла планета Зямля і на якім этапе яе развіцця з’явіўся чалавек? Калі ён упершыню трапіў на зямлю Беларусі? Як жыў, чым харчаваўся, як апранаўся, на якіх жывёл паляваў? Пра ледавікі і мамантаў, фарбы і спосабы апрацоўкі крэменю і шмат пра што іншае даведаецца чытач гэтай кнігі. Яна будзе цікавай для тых, хто любіць гісторыю, геаграфію, біялогію, а можа, нават марыць стаць археолагам.
    Кніга прызначана для школьнікаў сярэдняга і старшага ўзросту.

  • Язэпенка І.М. Паселішчы неаліту і ранняга перыяду эпохі бронзы міжрэчча Бярэзіны і Дняпра. – Магілёў, 2014. – 238 с.
  • Abstract book International conference Crossing the Borders. Interregional and Cross-Cultural Interactions in the Context of Lithic Studies (15th SKAM Lithic Workshop) 17—19 October 2018, Minsk.
  • Калечыц А.Г., Ляшкевіч Э.А. Археалагічны гадзіннік. Гаспадарка каменнага веку. — Мінск, 2019. — 47 с.