Publications 2018

Гістарычна-археалагічны зборнік / Гал. рэд.: А.А.Каваленя. Вып. 32. — Мінск: Беларус. навука, 2017. — 252 с.
Чарговы выпуск «Гістарычна-археалагічнага зборніка» Інстытута гісторыі НАН Беларусі прысвечаны 60-годцзю Валянціна Фёдаравіча Голубева. У зборніку змешчаны артыкулы вядучых вучоных-гісторыкаў, якія прааналізавалі найноўшыя дасягненні гістарычнай навукі, паказалі найбольш знакавыя адкрыцці гісторыкаў і археолагаў. У артыкулах вучоных з Беларусі, Полынчы, Літвы і Украіны раскрываюцца сучасныя погляды на актуальныя праблемы айчыннай і за-межнай гісторыі ад першабытнасці да сучаснасці. Выданне разлічана на прафесійных вучоных-гісторыкаў, археолагаў, антраполагаў, выкладчыкаў, студэнтаў і аспірантаў, шырокае кола чытачоў, якія неабыякава ставяцца да гістарычнага мінулага.
Нарочская операция 1916 г.: история и современность / Сборник статей / редкол.: В.В. Данилович [и др.]. — М. 2017.: Фонд «Историческая память», 2017. — 164 с.: ил.
Статьи и сообщения сборника посвящены различным аспектам событий Первой мировой войны 1914–1918 гг. на территории Беларуси, рассмотрению места и значения Нарочской операции марта 1916 г. в истории боевых действий на российско-германском фронте и Европейском театре боевых действий в целом, состоянию и перспективам мемориализации памяти о героях и жертвах Первой мировой войны в России и Беларуси. Издание рассчитано на историков, исследователей, преподавателей, студентов и всех, кто интересуется военной историей.
Туркманчайский мирный договор: к 190-летию события: сборник научных статей / редкол.: Н. Н. Мезга (гл. ред.) [и др.]; М-во образования Республики Беларусь, Гомельский облисполком, Гомельский гос. ун-т им. Ф. Скорины. — Гомель : ГГУ им. Ф. Скорины, 2018. — 150 с.
Сборник посвящен Туркманчайскому мирному договору, подписанному 10 (22) февраля 1828 г., событию, которое завершило Русско-персидскую войну 1826-1828 гг. и сыграло важную роль в истории народов Закавказья, прежде всего азербайджанцев и армян. В отдельных статьях уделяется внимание исследования жизни и деятельности великого русского писателя А. С. Грибоедова и генерал-фельдмаршала графа И. Ф. Паскевича, в особенности их вкладу в подготовку и подписание этого договора. Издание адресовано историкам, юристам, культурологам, педагогам и студентам, обучающимся на исторических, юридических и других специальностях высших учебных заведений. Сборник издается в соответствии с оригиналом, подготовленным редакционной коллегией, при участии издательства.
Беларусь, Слуцкі край і Эдвард Вайніловіч : матэрыялы Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі, Слуцк — Мінск, 22-23 верасня 2017 г. / Інстытут гісторыі НАН Беларусі [і інш.]; рэдкал.: А.А.Каваленя (навук. рэд.) [і інш.]. — Мінск : Медысонт, 2018. — 416 с. — (Серыя «Беларусь і Эдвард Вайніловіч»)
У зборніку змешчаны даследванні беларускіх і польскіх навукоўцаў, спецыялістаў па гісторыі Беларусі другой паловы ХІХ — першай трэці ХХ ст., прысвечаныя выдатнай асобе, рэфарматару, патрыёту сваёй Айчыны Эдварду Вайніловічу (1847–1928), а таксама Слуцку і Слуцкаму краю. На фоне гістарычных катаклізмаў як у Беларусі, так і за яе межамі адлюстраваны важнейшыя вехі з жыцця і дзейнасці нашага суайчынніка. Адрасуецца вучоным, выкладчыкам ВНУ, настаўнікам школ, краязнаўцам і ўсім тым, хто зацікаўлены ў вывучэнні амаль забытых старонак з гісторыі нашай Бацькаўшчыны.
Метадалогія даследавання гісторыі Беларусі: праблемы, дасягенні, перспектывы : зборнік навуковых артыкулаў /Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі ; уклад.: В. В. Яноўская; рэдкал.: В. В. Даніловіч (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск : Беларуская навука, 2018. — 262 с.
У зборніку прадстаўлены вынікі даследаванняў вычоных з Беларусі, Расіі і Украіны, падагульнены навуковыя здабыткі метадалогіі даследавання гісторыі Беларусі, крытычна асэнсаваны праблемы тэрміналогіі і навуковай перыядызацыі гісторыі Беларусі. Разлічаны на даследчыкаў, а таксама на тых, хто распачынае свой шлях у навуку і цікавіцца гісторыяй Беларусі.
Грамадска-палітычнае жыццё ў Беларусі, 1772–1917 гг. / А. У. Унучак [і інш.]; рэдкал.: В. В. Даніловіч (гал. рэд.) [і інш.] ; Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі. — Мінск: Беларуская навука, 2018. — 573 с.
Выданне прысвечана грамадска-палітычнаму жыццю Беларусі ў перыяд знаходжання ў складзе Расійскай імперыі. Паказана эвалюцыя дзяржаўна-прававога статусу беларуска-літоўскіх зямель у складзе Расійскай імперыі, прааналізаваны адносіны тагачаснага беларускага грамадства да палітыкі ўлад, прасочаны працэсы станаўлення і кансалідацыі грамадскіх і нацыянальных рухаў. У кнізе прадстаўлены вынікі навуковага асэнсавання палітычнага становішча нашых зямель у перыяд 1772–1917 гг. Прызначана для шырокага кола чытачоў, якія цікавяцца гісторыяй Беларусі канца XVIII — пачатку XX ст.
1917 год в исторических судьбах народов Беларуси : материалы Международной научно-теоретической конференции, г. Минск, 22 декабря 2017 г. / Белорус. гос. пед. ун-т им. М. Танка; редкол.: А. В. Касович (отв. ред.) [и др.]. – Минск : БГПУ, 2017. — 252 с.
В сборнике представлены материалы исследований ученых Беларуси, России, Казахстана, Туркменистана, студентов, магистрантов, учащихся учреждений общего среднего образования, посвященные 100-летию Октябрьской революции. Адресуется преподавателям, магистрантам и студентам вузов.
Столетие Революции 1917 года в России. Научный сборник. Часть 1 / Отв. ред. И. И. Тучков. — М., Изд-во АО «РДП», 2018. — 1000 с.
Научный сборник подготовлен на основе материалов научных докладов, сделанных в рамках международной конференции «Революция 1917 года в России», проходившей 29–31 марта 2017 года в Москве в МГУ имени М. В. Ломоносова и ГБУ «Московский дом национальностей». В первую часть научного сборника вошли статьи более чем ста ученых из России, стран ближнего зарубежья, западных стран и Китая. Авторы сборника представляют все основные части научного сообщества: академическую и вузовскую науку, архивы и библиотеки, музеи и общественные организации. Издание состоит из семи крупных разделов, которые отражают тематические направления исследований. Данный сборник наглядно демонстрирует плюрализм взглядов, подходов и методов, составляющих современную историческую науку. Статьи, опубликованные в научном сборнике, подводят некоторые итоги изучения Революции 1917 года в России, поднимают дискуссионные вопросы, намечают перспективы исследования этой ключевой проблемы отечественной и всеобщей истории ХХ века. Для специалистов в области истории ХХ века, отечественной и всеобщей истории, истории стран ближнего зарубежья, а также учащихся и интересующихся историей.
Столетие Революции 1917 года в России. Научный сборник. Часть 2. Революция 1917 года в России — в истории и историографии стран ближнего зарубежья / Отв. ред. И. И. Тучков. — М., Изд-во АО «РДП», 2018. — 195 с..
Научный сборник подготовлен на основе материалов научных докладов, сделанных в рамках международной конференции «Революция 1917 года в России», проходившей 29–31 марта 2017 года в Москве в МГУ имени М. В. Ломоносова и ГБУ «Московский дом национальностей». Во вторую часть научного сборника вошли материалы круглого стола, объединившего ученых из государств ближнего зарубежья вокруг изучения эпохального события ХХ века — русской революции — кардинально изменившей ход развития стран и народов. Для специалистов в области истории ХХ века, отечественной и всеобщей истории, истории стран ближнего зарубежья, а также учащихся и интересующихся историей.
Беларуская Народная Рэспубліка — крок да незалежнасці : да 100-годдзя абвяшчэння : гістарычны нарыс / А. А. Каваленя [і інш.] ; Нацыянальная акадэмія навук Беларусі, Інстытут гісторыі. — Мінск : Беларуская навука, 2018. — 157 с.
Выданне адлюстроўвае складаны і супярэчлівы працэс афармлення беларускай нацыянальнай дзяржаўнасці. Кніга разлічана на шырокае кола чытачоў: прафесійных гісторыкаў, настаўнікаў і выкладчыкаў, навучэнцаў і студэнтаў.
Страна в огне: В 3 т. Т. 3. Освобождение. 1944–1945 : В 2 кн. Кн. 1. Очерки / Отв. ред. Литвин А. М., Мягков М. Ю.; ред.-сост. Суржик Д. В. — М.: «Абрис», 2017. — 717 с.
Данное издание подготовлено ведущими военными историками на базе Ин­ститута всеобщей истории Российской Академии наук и Института истории На­циональной Академии наук Беларуси в рамках международного проекта «Страна в огне», призванного всесторонне и объективно исследовать главные страницы истории борьбы советского народа с захватчиками в 1941–1945 гг. Оно является продолжением двухтомного издания «1941 г. Страна в огне», вышедшего в 2011 г. Книга посвящена вопросам военной стратегии, внутренней политики (народ­ ного хозяйства, общественной жизни, восстановлению разрушенных войной реги­онов страны), освободительной миссии Красной армии в Европе, взаимодействию СССР с союзниками по Антигитлеровской коалиции, взаимодействию партизан и подпольщиков с Красной армией, восстановлению экономической и обществен­ной жизни, борьбе с националистическим подпольем.
Страна в огне: В 3 т. Т. 2. Коренной перелом. 1942–1943 : В 2 кн. Кн. 1. Очерки / Отв. ред. Литвин А. М., Никифоров Ю. А. — М.: «Абрис», 2017. — 734 с.
Данное издание подготовлено ведущими военными историками на базе Ин­ститута всеобщей истории Российской Академии наук и Института истории На­циональной Академии наук Беларуси в рамках международного проекта «Страна в огне», призванного всесторонне и объективно исследовать главные страницы истории борьбы советского народа с захватчиками в 1941–1945 гг. Оно является продолжением двухтомного издания «1941 г. Страна в огне», вышедшего в 2011 г. Книга посвящена событиям 1942–1943 гг., относящимся к периоду коренно­го перелома в войне, когда Красная армия окончательно вырвала стратегическую инициативу из рук вермахта, а советская экономика, переведенная на военные рельсы, заработала на йодную мощность, превзойдя экономические возможности гитлеровского рейха.
Страна в огне: В 3 т. Т. 3. Освобождение. 1944–1945 : В 2 кн. Кн. 2. Документы и материалы / Отв. ред. Литвин А. М., Мягков М. Ю.; ред.-сост. Суржик Д. В. — М.: «Абрис», 2017. — 510 с.
Предлагаемая вниманию читателей книга представляет собой сборник доку­ментов и материалов, отражающих основные этапы и ключевые события завер­шающего периода Великой Отечественной войны. В книгу вошли как опублико­ванные документы из фундаментальных трудов, так и новые, ранее недоступные исследователям архивные материалы Государственного архива Российской Феде­рации, Российского государственного архива социально-политической истории, Центрального архива Министерства обороны Российской Федерации, Президент­ской библиотеки Франклина Рузвельта, целого ряда российских региональных и зарубежных архивохранилищ.
Страна в огне: В 3 т. Т. 2. Коренной перелом. 1942–1943 : В 2 кн. Кн. 2. Документы и материалы. Отв. ред. Литвин А. М., Никифо­ров Ю. А. — М.: «Абрис», 2017. — 542 с.
Несмотря на то, что с каждым годом события военных лет все дальше уходят в прошлое, интерес к истории Великой Отечественной войны в нашем обществе не ослабевает. Издание, подготовленное ведущими военными историками на базе Института всеобщей истории Российской академии наук и Института истории Национальной академии наук Бела­руси, посвящено событиям 1942-1943 гг. — периода коренного перелома в войне, когда Красная армия окончательно вырвала стратегическую инициативу из рук вермахта, а советская экономика, переведенная на военные рельсы, заработала на полную мощность, превзойдя экономиче­ские возможности гитлеровского рейха. Вниманию читателей предлагаются известные, а также впервые вво­димые в научный оборот архивные документы, относящиеся к боевым действиям Красной армии, партизанских отрядов и подвигам тружени­ков советского тыла.
Соединенные Штаты Америки: история, политика, культура : сб. науч. ст. / Национальная академия наук Беларуси [и др.]; редкол.: А. А. Коваленя (гл. ред.) [и др.]. — Минск : Беларуская навука, 2018. — 277 с.
Сборник научных статей посвящен актуальным вопросам истории внутриполитической жизни и внешней политики Соединенных Штатов Америки на разных этапах их существования, актуализирует проблемы историографии американской истории. Помещенные в сборник статьи написаны на основе впервые введенных в научный оборот источников или же предлагают их новое оригинальное прочтение. Материалы сборника будут полезны исследователям-американистам, преподавателям, студентам и аспирантам, а также всем, кто интересуется актуальными проблемами исторического прошлого и современной жизни США.
Калечыц, А.Г. Чалавек i асяроддзе: каменны век, Заходняе Палессе / А. Г. Калечыц. — Miнск: Беларуская навука, 2018. — 584 с.
Манаграфія – плён 20-гадовай працы аўтара на тэрыторыі Заходняга Палесся. На базе комплекснага аналізу вынікаў археалагічных даследаванняў на помніках гэтага рэгіёна i выкарыстання даных палеагеаграфічнага вывучэння пабудавана канцэпцыя паслядоўнага засялення палескіх абшараў ад моманту, калі першыя людзі ступілі на гэтую тэрыторыю, да пачатку эпохі выкарыстання металаў. Разлічана на гісторыкаў, археолагаў, выкладчыкаў i студэнтаў ВНУ краязнаўцаў i ўcix, хто цікавіцца гісторыяй нашага краю.
Гістарыяграфія і крыніцы вывучэння гісторыі Беларусі: традыцыі і навацыі: зб. навук. арт. / уклад.: В. В. Яноўская, Р. У. Зянюк; рэдкал.: В. В. Даніловіч (гал. рэд.) і [інш.] ; Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі. — Мінск : Беларуская навука, 2018. — 322 с.
У зборніку вучоныя з Беларусі, Расіі і Украіны прадставілі вынікі сваіх даследаванняў, важнейшыя разважанні над шляхамі вырашэння актуальных праблем, якія існуюць у гістарычнай навуцы. Адрасаваны даследчыкам, тым, хто распачынае свой шлях у на- вуку, усім, хто цікавіцца гісторыяй Беларусі.
Чикалова, И.Р. Великобритания: осмысление исторического опыта в Российской империи (XIX — начало XX в.) / И.Р. Чикалова; Нац. акад. наук Беларуси, Ин-т истории. — Минск: Беларуская навука, 2018. — 414 с.
Монография посвящена рассмотрению основных направлений осмысления исторического опыта Великобритании в Российской империи в XIX — начале XX в. Показывает место выходцев из белорусских губерний в сообществе российских англоведов. Раскрывает тематическую направленность и основные идеи переведенных на русский язык англоведческих работ зарубежных историков, правоведов, экономистов, политологов, социологов. Анализирует роль периодической печати в ознакомлении российского читателя с жизнью «Туманного Альбиона». Предназначена для историков, культурологов, преподавателей и студентов гуманитарных специальностей, всех интересующихся интеллектуальной историей и культурой России и Великобритании.
Belarus: pages of history / НАН Беларуси, Институт истории; редсовет А.А.Коваленя и др. — Минск: Беларус. навука, 2018. — 380 с. (на английском языке)
В книге отражена история Беларуси с древнейших времен до наших дней, место, роль, вклад и достижения белорусского народа в контексте европейской цивилизации на основе новейших концептуальных и методологических разработок исторической мысли, а также национально-государственной идеологии Республики Беларусь. Издание рассчитано на широкий круг читателей, на всех, кто интересуется белорусской историей.
Георгій Якаўлевіч Галенчанка: нарысы жыцця і навуковай дзейнасці / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі, Цэнтр. навук. б-ка ім. Я. Коласа; уклад.: А.А. Скеп’ян [і інш.]. — Мінск: Беларуская навука, 2018. — 147 с.
У выданні адлюстраваны асноўныя вынікі навуковай, навукова-арганізацыйнай, педагагічнай, грамадскай дзейнасці лаўрэата Дзяржаўнай прэміі Беларусі, доктара гістарычных навук, дацэнта Георгія Якаўлевіча Галенчанкі. Разлічана на навуковую грамадскасць і ўсіх, хто цікавіцца гісторыяй беларускай навукі.
Беларусь праз прызму рэгіянальнай гісторыі: Шумілінскі край: зб. навук. арт. / Нац, акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі; рэдкал.: В.В. Даніловіч [і інш.]; навук. рэд. В.М. Ляўко. — Мінск: Беларуская навука, 2018. — 263 с.
У зборніку разгледжаны пытанні, звязаныя з археалогіяй і гісторыяй Шумілінскага краю. Змешчаны матэрыялы, якія апісваюць этнаканфесійнае жыццё мясцовага насельніцтва на працягу некалькіх стагоддзяў, ваенныя падзеі, а таксама асаблівасці краязнаўства і турызму на Шуміліншчыне. Значная з’ява — адкрыццё на тэрыторыі раёна археалагічнага комплексу Кардон эпохі вікінгаў. Матэрыялы з яго раскопак таксама прадстаўлены ў зборніку. Разлічаны на навукоўцаў і краязнаўцаў. Будзе карысны навучэнцам і ўсім, хто цікавіцца гісторыка-культурнай спадчынай нашай краіны.
05032014-1 Матэрыялы па археалогіі Беларусі. Даследаванні пахавальных і пасяленчых помнікаў эпохі сярэдневякоўя і Новага часу на тэрыторыі Беларусі і суседніх краін / Навук.рэд.: В.І.Кошман. — Вып. 29. — Мінск: “Беларуская навука”, 2018. — 296 c.
У чарговым выданні Інстытута гісторыі НАН Беларусі прадстаўлены навуковыя артыкулы, прысвечаныя даследаванню пасяленчых і пахавальных помнікаў эпохі сярэдневякоўя і Новага часу на тэрыторыі Беларусі і суседніх краін, а таксама прымяненню розных метадаў даследавання археалагічных матэрыялаў і асобным вынікам палявых археалагічных работ 2015-2016 гг. Зборнік навуковых артыкулаў разлічаны па археолагаў, гісторыкаў, краязнаўцаў, музейных работнікаў, настаўнікаў і ўсіх тых, хто любіць старажытную гісторыю, цікавіцца матэрыяльнай і духоўнай культурай нашых далёкіх продкаў.
Сапегі: асобы, кар’еры, маёнткі: зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі; уклад.: А. А. Скеп’ян; рэдкал. А. А. Каваленя [і інш.]. — Мінск : А. М. Янушкевіч, 2018. — 320 с.
У навуковым зборніку змешчаны матэрыялы міжнароднай навуковай канферэнцыі «Сапегі: асобы, кар’еры, маёнткі», якая прайшла ў Мінску 8–9 верасня 2016 г. У даследаваннях навукоўцаў з Беларусі, Польшчы і Літвы разглядаюцца разнастайныя аспекты гісторыі роду Сапегаў XVI–XVIII стст.
Археалогія Беларусі : каталог архіўных навуковых матэрыялаў. У 3 ч. Ч. 3 (1923–2015). Сярэднявечны перыяд і Новы час / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі; склад. і аўт. анат. В. У. Мядзведзева, К. А. Мядзведзеў. — Мінск : Беларуская навука, 2018. — 491 с.
Дадзеная праца з’яўляецца трэцяй часткай раней выдадзеных кніг «Археалогія Беларусі : каталог архіўных навуковых матэрыялаў» (ч. I ахоплівае каменны і бронзавы вякі; ч. II — жалезны век і ранняе Сярэднявечча). У склад апошняй часткі каталога ўведзена інфармацыя з анатацыямі аб архіўных навуковых матэрыялах за перыяд з 1923 па 2015 г., што захоўваюцца ў Цэнтральным навуковым архіве НАН Бела- русі і ахопліваюць перыяды Сярэднявечча і Новага часу. Выданне прызначаецца для археолагаў, гісторыкаў, этнографаў, навукоўцаў-спецыялістаў сумежных абласцей гуманітарных навук, а таксама для выкладчыкаў, аспірантаў, магістрантаў, студэнтаў, краязнаўцаў, супрацоўнікаў музеяў і іншых даследчыкаў.
Гісторыка-культурная спадчына Свіслацкага краю (да 760-годдзя горада Свіслач) : Шостыя Тышкевіцкія чытанні, Свіслач, 2 верасня 2016 г. : зб. арт. / М-ва культуры Рэсп. Беларусь, Беларус. дзярж. ун-т культуры і мастацтваў, Ін-т гісторыі НАН Беларусі, Свіслац. райвыканкам ; рэдкал.: А. I. Смолік (адк. рэд.) [і інш.]. — Мінск : БДУКМ, 2018. — 120 с.
Зборнік складзены з навуковых артыкулаў беларускіх вучоных, якія займаюцца комплексным даследаваннем духоўнай спадчыны прадстаўнікоў знакамітага роду Тышкевічаў, іх навуковай, культурна-асветніцкай, мецэнацкай дзейнасці, у тым ліку на тэрыторыі Свіслацкага краю. Дзякуючы падтрымцы Тышкевічаў культура беларускага народа ўзбагацілася выдатнымі асобамі, творчы патэнцыял якіх змог рэалізавацца.
Ганецкая, I.У. Глускі замак у святле археалагічных даследаванняў і пісьмовых крыніц / I. У. Ганецкая. — Мінск: Беларуская навука, 2018. — 415 с.
У кнізе асвятляюцца розныя аспекты гісторыі Глускага замка. На аснове аналізу археалагічных матэрыялаў і сведчанняў пісьмовых крыніц замак паказаны як складаная шматфункцыянальная сістэма. Разлічана на археолагаў, гісторыкаў, выкладчыкаў, а таксама краязнаўцаў і ўсіх, хто цікавіцца гісторыяй Беларусі.
Денежное обращение на территории Беларуси в IХ-ХVI веках: нумизматические исследования / Ш.И. Бектинеев. — 2-е изд. — Минск : Беларуская навука, 2018. — 509 с.
Впервые в белорусской историографии представлена работа по денежному обращению в эпоху феодализма с IX в. до Люблинской унии 1569 г., в которой углубленно исследуются условия формирования и эволюции денежных систем (денежного счета) IХ-ХVI вв. Автором разработана оригинальная периодизация денежного обращения этого периода. Особое внимание уделено древнелитовским монетам 2-й половины XIV — 1-й половины XV в. Определенный интерес представляют региональные денежные системы — Смоленская (1229-1300 гг.), Полоцко-Витебская (ХIII-ХIV вв.), Киевская (1364-1394 гг.), «Литовско-татарская» (1397-1425 гг.) и система осьмака (1541-1711 гг.), которые функционировали на территории современной Беларуси. Представляет интерес для научных и музейных работников, историков и экономистов, преподавателей и студентов вузов, учителей, краеведов, всех, кто интересуется историей Беларуси.