Публікацыі 2022 г.

<< Вярнуцца у 2021 г.
Чикалова И.Р. (Не)забытая война: Первая мировая война в документах, публицистике, воспоминаниях и исследованиях современников (1914–1941): Монография. — Минск: Беларуская навука, 2022. — 426 с.
В монографии Первая мировая война предстает сквозь призму оценок и восприятия событий, связанных с ней, ее современниками — журналистами, учеными, виднейшими политиками, военными всех рангов (от рядовых солдат до командующих фронтами), оставившими в дневниках и мемуарах свидетельства пережитого. Война показана как объект тщательного анализа со стороны гражданских и военных специалистов. Военные и межвоенные годы явились важнейшим этапом накопления и обнародования источников разных типов и видов, заслуживающих включения в современный научный оборот и работу по мемориализации «забытой» войны. Рассчитана на историков, преподавателей и студентов и всех, кто интересуется историей Первой мировой войны.
Белорусский исторический обзор. — №1. — 2022. — 239 с.
Скачать в PDF-формате
Інстытут беларускай культуры: 1922–1928 гг. / У. Р. Гусакоў [і інш.] ; рэдкал.: У. Р. Гусакоў [і інш.] ; Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі. — Мінск: Беларуская навука, 2022. — 223 с.
Выданне падрыхтавана ў рамках святкавання 100-годдзя з дня заснавання Інстытута беларускай культуры. Яно знаёміць чытача з даследаваннямі, якія распрацоўваліся ў Інстытуце беларускай культуры і ў далейшым былі пакладзены ў аснову нацыянальных навуковых школ. Кніга цалкам пабудавана на базе першакрыніц, у ёй упершыню публікуюцца многія дакументы, якія захоўваюцца ў фондах Цэнтральнага навуковага архіва НАН Беларусі. Для навуковых супрацоўнікаў, а таксама тых, кто цікавіцца гісторыяй беларускай навукі і культуры.
Воронкова, И. Ю. Беларусь и Китай: общие страницы военной истории (1921–1960 гг.) / И. Ю. Воронкова. — Минск: Беларуская навука, 2022. — 430 с.
В центре внимания находится вопрос о месте и роли представителей белорусского народа и военнослужащих Белорусского военного округа в событиях вокруг Дальневосточного геополитического региона на протяжении четырёх сложнейших десятилетий мировой истории. В книге упомянуты более 300 соотечественников, имевших к этим событиям непосредственное отношение. Впервые некоторые аспекты темы были рассмотрены автором в монографии «Военные конфликты на Дальнем Востоке и Беларусь: 1921–1941 гг.» (2015). Первая часть настоящей книги, переработанная и дополненная, возвращает читателей к военным проблемам 1920–1930-х годов. Вторая касается периода 1941–1960 гг. в контексте китайского вектора внешней политики Советского Союза и ее трансляции на историю Беларуси XX столетия. Адресуется широкому кругу читателей.
Актуальные проблемы истории и культуры: зб. навук. арт. / Склад.: А.А. Скеп’ян. Вып. 3. Вялікае Княства Літоўскае: заканадаўчае забеспячэнне дзяржаўнага суверэнітэту. — Мінск: Беларус. навука, 2022. — 491 с.
Зборнік уключае навуковыя артыкулы, прысвечаныя праблемам палітычнай гісторыі ВКЛ, а менавіта пытанням дзяржаўнага будаўніцтва, фарміравання некаторых дзяржаўных інстытутаў, заключэння міждзяржаўных уній, змен прававой сістэмы. Артыкулы прайшлі апрабацыю на міжнародных навуковых канферэнцыях. Рэкамендуецца для даследчыкаў, студэнтаў, краязнаўцаў, усіх, хто цікавіцца рэгіянальнай гісторыяй Беларусі.
Каплиев, А. А. Становление советского здравоохранения на территории Беларуси в 1917–1921 гг. / Алексей Каплиев. — Минск: Беларуская навука, 2022. — 559 с.
Издание характеризует процесс становления и развития советского здравоохранения на территории Беларуси в контексте изменений социально-экономического положения и политических сдвигов 1917–1921 гг. Показано влияние революционных потрясений, боевых действий польско-советской войны и преобразований большевиков начала 1920-х годов на состояние медицинского обслуживания населения Беларуси. Раскрыта сущность большевистского видения организации здравоохранения, ее теоретические основы и особенности их практической реализации на территории Беларуси в изученный период. Адресовано историкам, преподавателям, аспирантам, магистрантам и студентам высших учебных заведений, краеведам, а также медицинским работникам и всем, кто интересуется историей Беларуси.
ARS LONGA: навуковыя дасягненні i перспектывы: праграма і зб. тэз. дакл. V канф. маладых даследчыкаў Ін-та гісторыі Нац. акад. навук Беларусі, Мінск, 21-22 крас. 2022 г. / Навук. рэд.: Т. Даўгач [і інш.]. — Мінск: Інстытут гісторыі НАН Беларусі, 2022. — 166 c.
Інстытут гісторыі НАН Беларусі, пачынаючы з 2019 г. выдае зборнік тэзісаў дакладаў навукова-практычнай канферэнцыі маладых даследчыкаў Інстытута гісторыі НАН Беларусі “ARS LONGA: навуковыя дасягненні і перспектывы”. У дадзеным зборніку прадстаўлены вынікі навукова-даследчай дзейнасці амаль 70 маладых вучоных, аспірантаў і магістрантаў з інстытута, вузаў краіны і замежжа. Важна, што кожныя пададзеныя матэрыялы праходзілі праз працэдуру «сляпога» навуковага рэцэнзавання, што павысіла навуковую вартасць і прэстыж зборніка (Спампаваць змест)
Матэрыялы па археалогіі Беларусі / Гал. рэд.: В.М. Ляўко. — Вып. 32. — Мінск: Беларуская навука, 2022. — 253 c.
У чарговым выданні Інстытута гісторыі НАН Беларусі прадстаўлены навуковыя артыкулы і матэрыялы, прысвечаныя палявым палявым дасдедаванням археалагічных помнікаў перыяду каменнага і бронзавага вякоў, жалезнага веку, Сярэдневякоўя, Новага і Навейшага часу. Зборнік навуковых прац разлічаны на археолагаў, гісторыкаў, краязнаўцаў, музейных работнікаў, настаўнікаў і ўсіх тых, хто любіць старажытную гісторыю, цікавіцца матэрыяльнай і духоўнай культурай нашых далёкіх продкаў (Спампаваць змест).
Плавінскі, М. А. Славянскія пахавальныя помнікі Верхняга Павілля эпохі Сярэднявечча: матэрыялы і даследаванні / М. А. Плавінскі. — Мінск: Беларуская навука, 2022. — 243 с. (Выданне падрыхтавана аўтарам у Інстытуце гісторыі НАН Беларусі і ў Інстытуце падрыхтоўкі навуковых кадраў НАН Беларусі)
Кніга прысвечана вывучэнню славянскіх пахавальных помнікаў Верхняга Павілля эпохі Сярэднявечча. Выданне складаецца з двух узаемазвязаных блокаў. Першы і асноўны прысвечаны публікацыі матэрыялаў раскопак курганных могільнікаў Мілты, Нагаўкі і Навасёлкі і аналізу пахавальных традыцый насельніцтва, якое пакінула гэтыя некропалі. Другі блок утрымлівае тры нарысы, прысвечаныя даследаванню асобных пытанняў вывучэння пахавальнага абраду і інвентару славянскага насельніцтва Верхняга Павілля. Разлічана на археолагаў, гісторыкаў, музейных супрацоўнікаў, краязнаўцаў і ўсіх, хто цікавіцца старажатнай і сярэднявечнай гісторыяй Беларусі.
Актуальные проблемы международных отношений и дипломатии: материалы VI Международной научно-практической’ конференции, Витебск, 19–20 мая 2022 г. / Витеб. гос. ун-т ; редкол.: А.П. Косов (гл. ред.) [и др.]. — Витебск: ВГУ имени П.М. Машерова, 2022. — 346 с.
В научном издании содержатся материалы докладов, посвященные актуальным проблемам международных отношений и дипломатии с древности до наших дней. Сборник адресуется исследователям, преподавателям, экспертам, аспирантам, студентам и всем, кто интересуется историей и современным состоянием международных отношений, внешней политики и дипломатии. Материалы докладов публикуются в авторской редакции. Мнения авторов могут не совпадать с мнением редколлегии.
Народны летапіс Вялікай Айчыннай вайны: успомнім усіх! Кн. 1 / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі; склад.: А. М. Літвін, А. А. Крыварот, К. Д. Ганчарэнка; рэдкал.: А. А. Каваленя (гал. рэд.) [і інш.]. — 2-е выд. — Мінск: Беларуская навука, 2022. — 451 с.
У выданні прадстаўлены ўспаміны і дакументальныя матэрыялы, сабраныя ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі ў рамках ініцыяванай Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі ўсебеларускай акцыі «Народны летапіс Вялікай Айчыннай вайны: успомнім усіх!». Разлічана на шырокае кола чытачоў: прафесійных гісторыкаў, выкладчыкаў устаноў вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі, настаўнікаў агульнаадукацыйных устаноў, студэнцкую і вучнёўскую моладзь, рэкамендаваны для выкарыстання ў навукова-даследчай рабоце і навучальным працэсе (Спампаваць змест).
Беларусь в пламени Первой мировой войны: сб. науч. ст. / Нац. акад. наук Беларуси, Ин-т истории; сост. М. М. Смольянинов; редкол.: А. А. Коваленя (гл. ред.) [и др.]. — Минск: Беларуская навука, 2022. — 375 с.
Основу сборника составляют научные статьи — доклады и сообщения историков Беларуси, России и Азербайджана на Международной научной конференции «Беларусь в пламени Первой мировой войны», которая прошла 25–26 октября 2018 г. В них освещен широкий круг вопросов о боевых действиях, миграции, социально-экономической, политической и хозяйственной жизни населения на территории Беларуси в период Великой войны, а также о сохранении исторической памяти. В приложение включены письма солдат русского Западного фронта и обзоры военных цензоров переписки фронтовиков с «тылом» и наоборот, что выделяет данное издание среди подобных. Рассчитано на ученых-историков, аспирантов, преподавателей и студентов вузов, учителей, всех, кто интересуется историей Первой мировой войны.
Народны летапіс Вялікай Айчыннай вайны: успомнім усіх! Кн. 2 / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі ; склад.: А. М. Літвін [і інш.] ; рэдкал.: А. А. Каваленя (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: Беларуская навука, 2022. — 455 с.
У выданні прадстаўлены ўспаміны і дакументальныя матэрыялы, сабраныя ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі ў рамках ініцыяванай Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі Усебеларускай акцыі «Народны летапіс Вялікай Айчыннай вайны: успомнім усіх!». Дадзеная кніга з’яўляецца другой з цыкла кніг. Разлічана на шырокае кола чытачоў: прафесійных гісторыкаў, выкладчыкаў вышэйшых навучальных устаноў і сярэдніх школ, студэнцкую і вучнёўскую моладзь, рэкамендуецца для выкарыстання ў навукова-даследчай рабоце і навучальным працэсе (Спампаваць змест).
Гісторыка-культурная спадчына Лідчыны: зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі; уклад.: К.В. Сыцько, А.Б. Доўнар; рэдкал.: В. Л. Лакіза (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: Беларуская навука, 2022. — 238 с. — (Беларусь праз прызму рэгіянальнай гісторыі).
У зборніку змешчаны вынікі даследаванняў, прысвечаных гісторыі горада Ліды Гродзенскай вобласці і Лідскага краю. Адрасаваны вучоным, студэнтам, настаўнікам, краязнаўцам і ўсім тым, хто зацікаўлены ў вывучэнні гісторыі Беларусі.
Гістарычна-археалагічны зборнік / Гал. рэд.: А.А. Каваленя. Вып. 36. — Мінск: Беларус. навука, 2022. — 240 с.
ДНУ «Інстытут гісторыі НАН Беларусі» працягвае выданне «Гістарычна-археалагічнага зборніка». У ім змешчаны артыкулы вядучых вучоных-гісторыкаў Беларусі, якія прааналізавалі найноўшыя дасягненні акадэмічнай гістарычнай навукі за апошнія гады, паказалі найбольш знакавыя адкрыцці гісторыкаў і археолагаў. У артыкулах навукоўцаў раскрываюцца сучасныя погляды на актуальныя праблемы айчыннай і замежнай гісторыі ад першабытнасці да сучаснасці. Выданне разлічана на прафесійных вучоных-гісторыкаў, археолагаў, антраполагаў, выкладчыкаў, студэнтаў і аспірантаў, шырокае кола чытачоў (Спампаваць змест).
Филатова, Е. Н. Белорусско-литовские земли в 1772–1860 гг.: человек и общество / Е. Н. Филатова. — 2-е изд. — Минск: Беларуская навука, 2022. — 335 с.
В работе предпринята попытка рассмотреть историю общества белорусско-литовских земель в период с 1772 по 1860 г., когда происходило изменение государственности, связанное с тремя русско-польскими войнами, и территория в результате трех разделов Речи Посполитой перешла к Российской империи. Целью исследования было показать, как этот переход повлиял на жизнь общества, структуру сословий, а также на судьбу конкретного рода, семьи, отдельных людей. В качестве исторического фона привлечены исследования по сословной, конфессиональной, гендерной, военной истории, этнографиические исследования. Адресуется специалистам-историкам, обществоведам, преподавателям и студентам, а также всем читателям, интересующимся историей Беларуси.
Рыжскі мір 1921 года і Беларусь: (да 100-годдзя заключэння): зборнік артыкулаў / рэдкал.: А.А. Каваленя [і інш.]. — Мінск: Беларуская навука, 2022. — 303 с.
Зборнік артыкулаў, у аснову якога пакладзены матэрыялы трох навуковых форумаў, якія ў 2021 г. праходзілі ў сценах Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі і Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, прысвечаны абагульненню навуковых напрацовак па шырокім коле актуальных пытанняў у галіне вывучэння геапалітычных аспектаў, перадумоў і чыннікаў, вынікаў і наступстваў польска-савецкай вайны 1919–1921 гг. і Рыжскага мірнага дагавора 1921 г. для Беларусі. Выданне разлічана на гісторыкаў-даследчыкаў, выкладчыкаў, студэнтаў і ўсіх, хто цікавіцца гісторыяй Беларусі.
Віцебскі край: матэрыялы VІІ Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі «Віцебскі край», прысвечанай Году народнага адзінства, 25 лістапада 2021 г., Віцебск / Дзяржаўная ўстанова «Віцебская абласная бібліятэка імя У. І. Леніна», Дзяржаўная навуковая ўстанова «Інстытут гісторыі НАН Беларусі», Установа адукацыі «Віцебскі дзяржаўны ўніверсітэт імя П. М. Машэрава», Кафедра гісторыі і культурнай спадчыны, Установа культуры «Віцебскі абласны краязнаўчы музей» ; рэдкал.: Т. М. Адамян (гал. рэд.) [і інш.]. — Мінск: Нацыянальная бібліятэка Беларусі, 2022. — Т. 7. — 623 с.
У т. 7 штогадовага выдання «Віцебскі край» увайшлі матэрыялы VІІ Міжнароднай навукова-практычнай канферэнцыі «Віцебскі край», прысвечанай Году народнага адзінства, якая адбылася 25 лістапада 2021 г. у ДУ «Віцебская абласная бібліятэка імя У.І. Леніна». Выданне адрасавана гісторыкам, музейным супрацоўнікам, архівістам, краязнаўцам, бібліятэкарам, педагогам, усім, хто цікавіцца гісторыяй роднага краю.
От Бреста до Нюрнберга. Материалы международных конференций и круглых столов. — М.: Фонд «Историческая память», 2022. — 416 с.
Сборник включает в себя материалы международных конференций и круглых столов, проведенных Белорусским государственным музеем истории Великой Отечественной войны в 2021 г. Конференции приурочены к 80-летию начала войны и зарождения партизанского и подпольного движения на оккупированной территории Беларуси. Материалы круглых столов раскрывают новые страницы в освещении уголовных процессов над нацистскими преступниками, судьбы женщин — участников партизанского подпольного движения. Адресуется историкам, преподавателям социально-гуманитарных дисциплин, ветеранам и молодежи, широкому кругу читателей в нашей стране и в зарубежье. Адресуется историкам, преподавателям социально-гуманитарных дисциплин, ветеранам и молодежи, широкому кругу читателей в нашей стране и в зарубежье.
«Мой родны кут, як ты мне мілы!..»: зборнік прац навучэнцаў па гісторыі Свіслацкага, Смалявіцкага і Астравецкага раснаў / Нац. акад, навук Беларусі; Ін-т гісторыі НАН Бсларусі; рэд. кал.: А. Э. Сакольчык [і інш.]; У. С. Пуцік (адк. рэд.). — Мінск: «ІВЦ Мінфіна», 2022. — 306 с. — (Серыя «Беларусь і Эдвард Вайніловіч»).
Выданне змяшчае працы навучэнцаў сярэдніх школ, пераможцаў конкурсу, які праводзіўся ў Свіслацкім, Смалявіцкім і Астравецкім раёнах. Артыкулы прысвечаны вывучэнню гісторыка-культурнай спадчыны і ўшанаванню славутых імён асоб нашай Радзімы. Адрасуецца настаўнікам і навучэнцам школ, краязнаўцам і ўсім тым, хто цікавіцца пытаннямі айчыннай гісторыі.
Актуальные проблемы истории и культуры: сб. науч. статей. / Состав.: И.В. Жилинская [и др.]. Вып. 4. Беларусь в контексте европейской истории и культуры. — Минск: Беларус. навука, 2022. — 363 с.
Сборник посвящен различным аспектам истории и культурного развития территории Беларуси в контексте европейской истории, становлению и развитию ее политико-правовой, социально-экономической, культурной систем. Рекомендован профессиональным историкам, специалистам в области истории культуры, преподавателям, студентам, а также всем, кто интересуется историей народов, проживающих на европейском континенте (Скачать содержание).
Калечиц Е.Г., Колосов А.В., Горшков А.Д. Поздний и финальный палеолит Верхнего Поднепровья на территории белорусско-российского порубежья: локальные различия и кросскультурные связи / Е.Г. Калечиц, А.В. Колосов, А.Д. Горшков — Минск: Беларус. навука, 2022.
Краснова, М. А. Великая Отечественная война советского народа (в контексте Второй мировой войны): рабочая тетрадь для 9 класса / М.А. Краснова, А.А. Коваленя — Минск: Аверсэв, 2022. — 64 с.
Работая тетрадь предназначена для обобщения и систематизации материала, содержащегося в учебном пособии. Задания направлены на пополнение и углубление знаний, формирование общеучебных и специфических для изучения истории умений и навыков, самопроверку и контроль за усвоением знаний. Пособие также содержит задания, направленные на формирование индивидуальных точек зрения и умения их аргументированной защиты. Адресуется учащимся 9 класса учреждений общего среднего образования.
Атлас. Великая Отечественная война советского народа (в контексте Второй мировой войны): учебное пособие для 9, 11 класса учреждений общего среднего образования / А.А. Коваленя, М.Г. Жилинский, А.А. Лукашов. — Минск: Белкартография, 2021.
Великая Отечественная война советского народа (в контексте Второй мировой войны): учеб.-метод. пособие для учителей учреждений общ. сред, образования с белорус, и рус. яз. обучения / А.А. Коваленя [и др.]; под ред. А.А. Ковалени, М.А. Красновой. — Минск: Изд. центр БГУ, 2022. — 252 с.
Пособие разработано в соответствии с учебной программой факультативного занятия «Великая Отечественная война советского народа (в контексте Второй мировой войны)» (Минск, 2021) и учебным пособием «Великая Отечественная война советского народа (в контексте Второй мировой воины)» (Минск, 2022). Оно содержит разработки для каждого занятия, включающие вопросы и задания, направленные на усвоение знаниевого и деятельностного компонентов содержания исторического образования, дополнительную информацию для учителя, фрагменты документов. Представленные материалы позволят педагогу выстраивать занятия таким образом, чтобы наиболее эффективно достигнуть максимального результата. Пособие может быть использовано как начинающими преподавателями, так и опытными педагогическими работниками.
Великая Отечественная война советского народа (в контексте Второй мировой войны): учеб, пособие для 9(11) кл. учреждений общ. сред, образования с рус. яз. обучения / А.А. Коваленя [и др.]; под ред. А.А. Ковалени. — Минск: Изд. центр БГУ, 2022. — 246 с.
Учебное пособие «Великая Отечественная война советского народа (в контексте Второй мировой войны)» подготовлено для проведения одноименного факультативного занятия. В учебном пособии системно представлены события, начиная с 1930-х годов и до окончания Второй мировой войны. Значительное место в нем занимаю события, происходившие на территории Беларуси. Особое внимание уделено показу вклада белорусского народа в разгром агрессоров. Пособие имеет разветвленный методический аппарат, включает большое количество документов, статистического материала, схем, диаграмм, картосхем. Пособие хорошо иллюстрировано и содержит интерактивные элементы. Учебное пособие предназначено для учащихся учреждений общего среднего образования.
Великая Отечественная война советского народа (в контексте Второй мировой войны). Хрестоматия: пособие для учащихся учреждений общ. сред. образования с белорус. и рус. яз. обучения / сост. А.А. Коваленя [и др.]; под ред. А.А. Ковалени. — Минск: Изд. центр БГУ, 2022. — 399 с.
Хрестоматия подготовлена для учащихся учреждений общего среднего образования. Главная цель издания — создать широкую, доступную источниковую базу, позволяющую каждому желающему самостоятельно расширить и углубить знания о важнейших событиях Второй мировой войны и самоотверженной борьбе народов Советского Союза против германских агрессоров в годы Великой Отечественной войны. Документы, представленные в хрестоматии, скомпонованы по проблемно-хронологическому принципу и соответствуют темам факультатива «Великая Отечественная война советского народа (в контексте Второй мировой войны)».
Белорусский исторический обзор. — №2. — 2022. — 184 с.
Скачать в PDF-формате
Нацыянальная акадэмія навук Беларусі: гісторыя ў дакументах (1922–2022) = National Academy of Sciences of Belarus: history in documents (1922–2022) / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі, Цэнтр. навук. б-ка імя Я. Коласа; уклад.: А.І. Груша [і інш.] ; тэкст анат.: М.У. Глеб, Д.А. Крэнт, К.В. Сыцько; падрыхт. і апрац. іл.: В. А. Варонкина [і інш.]; пер. на англ. мову: М.У. Глеб, В.М. Чыкун. — Мінск : Беларуская навука, 2022. — 218 с.
Прадстаўленая візуалізацыя часткі дакументальнай спадчыны са збораў устаноў Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі — Цэнтральнага навуковага архіва і Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа — дазваляе самастойна азнаёміцца з гісторыяй НАН Беларусі ад пачатку акадэмізацыі навуковых структур ў 1922 г. да 2022 г. Сканкопіі дакументаў адлюстроўваюць бягучыя задачы і штодзённую дзейнасць беларускай Акадэміі, у якіх рэалізоўваліся яе арыенціры, устаноўкі і патэнцыял.
<< Вярнуцца у 2021 г.